Opinie

De ‘Sloveense Trump’ en ‘maarschalk Twito’: wat moet Europa met nieuw boegbeeld Janez Jansa?

Als voorzitter van de Europese Raad is hij de komende zes maanden het boegbeeld van de EU: de Sloveense premier Janez Jansa, in eigen land bekend als ‘maarschalk Twito’, vanwege zijn uitbarstingen op Twitter. Hoe berichten Europese kranten over zijn voorzitterschap?

De Sloveense premier Janez Jansa (r) overschreed volgens de nationale krant Delo ‘herhaaldelijk de rode lijnen van het fatsoenlijke en acceptabele’. Beeld AFP
De Sloveense premier Janez Jansa (r) overschreed volgens de nationale krant Delo ‘herhaaldelijk de rode lijnen van het fatsoenlijke en acceptabele’.Beeld AFP

Op zijn 30ste is hij veroordeeld voor het schenden van militaire geheimen. Hij maakte zich schuldig aan ambtsmisbruik en corruptie. En nu als premier blokkeert hij de rechtspraak in zijn land. Ieder kritisch krantenartikel bestempelt hij als ‘nepnieuws’. Twee onderzoeksjournalisten maakte hij uit voor ‘versleten prostituees’. Linksen en liberalen zet hij weg als communisten. En als voorzitter van de Europese Raad is hij de komende zes maanden het boegbeeld van de EU: de Sloveense premier Janez Jansa, in eigen land bekend als ‘maarschalk Twito’. Hoe berichten Europese kranten over zijn voorzitterschap?

Brussel is ‘terecht’ bezorgd schrijft de Duitse Suddeutsche Zeitung: Jansa zal ‘elke gelegenheid’ aangrijpen zich op te werpen als voorvechter van de ‘Oost-Europese groep van rechtse nationalisten’ en ‘EU-kritische krachten’. Toch gaan vergelijkingen met de Hongaarse regeringsleider Viktor Orbán en de Poolse premier Mateusz Morawiecki mank, aldus het commentaar, want ‘Oost-Europese rechts-populisten hebben verschillende motieven en talenten.’

Meespelen in het concert

De krant wijst erop dat Jansa regeert met een minderheidsregering en dat duizenden mensen wekelijks de straat op gaan om tegen zijn beleid te protesteren. Jansa, concludeert het hoofdredactioneel commentaar, ‘is een complotdenker met een slinkend electoraat van niet meer dan 25 procent van de kiezers’, een politicus die ‘zijn aan de partij gelieerde media deels laat betalen door de tussenpersonen van Orbán’ en graag wil ‘meespelen in het concert van de grote rechtse nationale hervormers.’ Het gevaar op lange termijn is dat Hongarije en Polen ‘een verenigd Europa blijven ondermijnen en het ego van de Sloveen voor eigen doeleinden gebruiken’.

De Oostenrijkse Wiener Zeitung benadrukt dat de EU-agenda niet is gebaat bij dit voorzitterschap. Zo vraagt het commentaar hoe de Sloveense premier de EU kan helpen bij het bestrijden van klimaatverandering als hij maatregelen in eigen land al blokkeert. Aangezien ‘de Sloveense regering al lang dezelfde autoritaire benadering hanteert als Hongarije en Polen’, is ‘de belofte van Jansa om de komende zes maanden de ‘fundamentele Europese waarden’ te verdedigen niet overtuigend.’

Opkomend antidemocratisch tij

Het Italiaanse Corriere della Sera ziet een gevaar in de blokvorming in Oost-Europa. ‘Nu vertegenwoordigt een van hen de komende maanden de EU, een leider die bekendstaat om zijn loyaliteit aan de Hongaarse premier.’ Daardoor zijn de lidstaten ‘zes maanden gedwongen niet te nauw op [schendingen in] Slovenië te letten’. Tegelijkertijd waarschuwt de krant dat ‘de waarden van de EU niet onderhandelbaar zijn en staatshoofden en regeringsleiders een manier moeten vinden om het opkomende antidemocratische tij te keren.’

Een optimistischer geluid komt uit Slovenië zelf. De onafhankelijke Sloveense krant Delo ziet perspectief in het voorzitterschap en benadrukt dat Slovenië meer is dan alleen zijn premier. In de rol van ‘eerlijke bemiddelaar tussen de lidstaten met verschillende belangen’ liggen kansen voor het land, dat zich kan ‘bewijzen’ door tegen het einde van het jaar ‘vele diplomatieke concrete successen’ te bereiken. Immers: ‘hoewel premier Jansa herhaaldelijk de rode lijnen van het fatsoenlijke en acceptabele overschreed, is het presidentschap een project van het hele land.’

500 miljoen mensen

Het onafhankelijke Primorske is zowel zelfkritisch als optimistisch tegelijk. De krant erkent dat het land kampt met ‘problemen over ons begrip van democratie, de rechtsstaat en vrijheid van de media hier in Slovenië’, maar deze mankementen mogen ‘de totstandkoming van een gemeenschappelijk Europees beleid, dat belangrijk is voor het leven van bijna 500 miljoen mensen, niet overschaduwen.’

Prioriteit moet volgens Primorske worden ‘de intentie om van EU-uitbreiding op de Balkan een belangrijke of op zijn minst zichtbare Europese kwestie te maken’. Die expansie is volgens de krant niet alleen van ‘vitaal belang voor Slovenië’; de krant lijkt op de Joegoslavische oorlogen te hinten wanneer het schrijft dat ‘de meeste EU-leden zich er niet van bewust zijn hoe rampzalig gepassioneerde sentimenten in de Balkan kunnen uitpakken.’

Meer over