tv-recensieYasmina Aboutaleb

De reeks Koude Oorlog is een lange neus van Andere Tijden naar de NPO

null Beeld
Yasmina Aboutaleb

Voor wie zich ooit genoodzaakt voelt te vluchten, heeft de Nederlands-Tsjechoslowaakse Hans Renner twee aanbevelingen. De eerste: ‘Vlucht niet, of ga niet weg tenzij het echt moet.’ De tweede: ‘Als je emigreert, is de beste manier om in de samenleving te integreren een partner uit het land waar je bent uit te zoeken.’ Triomfantelijk: ‘En dat is mij gelukt.’

Renner is een van mensen die vanachter het IJzeren Gordijn naar Nederland vluchtten en die afgelopen weekend in de geschiedenisreeks Koude Oorlog van Andere tijden (NTR) te zien waren. In de eerste aflevering van de vijfdelige special ter herdenking van de val van de Sovjet-Unie in 1991 brengen drie getuigen de verschrikkingen van het communistische regime tot leven. Renner, Dzsingisz Gabor (uit Hongarije) en Jannie Niehot (die vanuit Nederland in de DDR belandde) rijgen moeiteloos het ene na het andere indringende verhaal aan elkaar.

Hans Renner vluchtte als student vanachter het IJzeren Gordijn van Tjechoslowakije naar Nederland. Beeld NTR
Hans Renner vluchtte als student vanachter het IJzeren Gordijn van Tjechoslowakije naar Nederland.Beeld NTR

Er zijn, uiteraard, (zwart-wit)archiefbeelden te zien, en de vertrouwde stem van good old Hans Goedkoop praat in een voice-over de boel aan elkaar, maar het programma had ook prima zonder deze ingrediënten gekund, zo goed zijn de overleveringen van de vertellers die door de researchers van Andere tijden zijn gevonden. Vooral de verhalen van Renner zijn geweldig om naar te luisteren.

Dat de olijke en grappige Renner in 1946 achter het IJzeren Gordijn werd geboren, noemt hij een kwestie van ‘verkeerde tijd, verkeerde plaats’. Zijn vader behoorde tot de bourgeoisie en, volgens de communisten, daarmee tot de kapitalisten: ‘De uitbuiters die het niet meer voor het zeggen hadden en moesten worden bestreden.’ Dat betekende: stropdas af, kraag open en hoed af, alpinopet (‘een echt proletarisch kledingstuk’) op. Renners geluk was dat hij piano speelde en gauw ook accordeon (‘een typisch proletarisch instrument’). Daardoor mocht hij naar school.

Tijdens de Praagse Lente maakte student Renner hervormingen mee die er in nabijgelegen landen niet waren. Zo verschenen er plots boeken die daarvoor niet mochten worden verkocht. ‘Dat was een grote gebeurtenis’, vertelt Renner opgewonden. ‘Ik weet nog dat mensen in rijen voor de winkels stonden om een exemplaar te bemachtigen (…) Moet u zich voorstellen: mensen stonden niet alleen in de rij voor vlees of kleding, maar ook voor boeken.’ Maar de Praagse Lente werd hardhandig neergeslagen en Renner vluchtte naar Nederland.

Eerder dit jaar besloot de NPO om onnavolgbare redenen dat de achttien reguliere uitzendingen van Andere tijden van televisie moesten verdwijnen. Pas na hevige protesten mocht het programma vanaf 2022 jaarlijks toch nog tien afleveringen blijven maken. De makers zijn intussen achter de schermen gewoon blijven doen waar ze goed in zijn: meeslepende en boeiende geschiedenisprogramma’s maken. De reeks Koude Oorlog is een lange neus van de makers naar de NPO. Wat zal die na het zien van Koude Oorlog spijt hebben, zeg.

Meer over