tv-recensieYasmina Aboutaleb

De prachtige docu ‘De dochter van de dominee’ bewijst dat het verhaal van de geloofsverlater nog lang niet sleets is

null Beeld

Het verhaal van de gelovige die het geloof verlaat is in de Nederlandse literatuur een genre op zich. Denk aan Maarten ’t Hart, Franca Treur, Lale Gül, Jan Siebelink en Jan Wolkers. Ook voor televisie vormt het een dankbaar onderwerp, zie de interviewserie Vrijdenkers (Human) die afgelopen voorjaar werd uitgezonden. Maar hoe vaak kan het verhaal van de ex-gelovige nog worden verteld voordat het sleets wordt?

Nog heel vaak, bewijst de prachtige en kwetsbare documentaire De dochter van de dominee van de jonge filmmaker Christine Boersma, afgelopen weekend door de EO uitgezonden. De 24 minuten durende film won eerder deze maand de VPRO-documentaireprijs 2021 voor de beste eindexamendocumentaire van de Nederlandse Filmacademie. De jury prees onder meer de spanning die sterk wordt opgebouwd: ‘We zaten als kijkers op het puntje van de stoel, nieuwsgierig naar de uitkomst.’

De ouders van filmmaker Christine Boersma, aan wie ze vertelt dat ze niet meer gelooft. Beeld EO/NPO
De ouders van filmmaker Christine Boersma, aan wie ze vertelt dat ze niet meer gelooft.Beeld EO/NPO

Boersma heeft al een tijd twijfels over het geloof waarmee ze is opgevoed, maar weet niet hoe ze dit haar ouders moet vertellen. Het nieuws zal de harten van haar diepgelovige ouders breken, weet ze van twee oudere broers die al eerder met het geloof braken. ‘Het was de eerste keer dat ik papa zag huilen’, vertelt een broer. Zij – toen nog gelovig – was er destijds ook kapot van. Ze had zichzelf beloofd niet te worden zoals zij, biecht ze op.

Haar drie broers, nog niet op de hoogte van haar twijfels, nemen beurtelings plaats op de oude bank van het gezin in de door de filmmaker nagebouwde woonkamer uit de jaren tachtig. Bij wijze van oefening vertelt Boersma het eerst aan hen, maar niet voordat ze met ze heeft gesproken over hun (ex-)geloof. Als dan eindelijk duidelijk wordt waarom ze er zitten, zijn ze verrast. Haar gelovige broer blijft glimlachen, maar zijn ogen verraden zijn verdriet.

‘Hoe moet ik het ze vertellen?’, vraagt de filmmaker. Een ex-gelovige broer adviseert haar het hun ouders te vertellen zoals je een relatie zou uitmaken en ‘door eerlijk te zijn en bij jezelf te blijven’. Haar enige gelovige broer probeert de kerkdeur nog op een kier te houden en zegt haar het voorzichtig te brengen. ‘We zijn nog onderweg’, zegt hij hoopvol refererend aan een gezamenlijke eindbestemming, wellicht doelend op de hemel vol wolken die Boersma gedurende de film een aantal keer in beeld brengt.

Als haar ouders voor haar zitten met een oude foto van hun dochters geloofsbelijdenis, barsten de filmmaker en haar vader in huilen uit. Ze weten dat wat gaat komen pijn doet. Het gesprek dat daarop volgt is hartverscheurend mooi en pijnlijk tegelijk. Boersma weet niet wie ze zonder haar ouders en haar geloof is, zegt ze. Wat ze getuige de laatste scène in ieder geval wel weet, is dat de wolken in de hemel gewoon door mensen met touwtjes zijn ophangen.

Meer over