De participatiesamenleving op z'n Spaans

Het leek een wetmatigheid zoals er in de natuurkunde wel meer zijn: windmolens en zonnepanelen zijn zonder subsidies niet rendabel. Maar die wet wordt ontkracht in Girona. Daar leidt Gijsbert Huijink (48), een lange man op sokken, de energiecoöperatie Som Energia ('Wij zijn energie' in het Catalaans).

Maartje Bakker
Het afgelegen huis van Gijsbert Huijink in Girona draagt achttien zonnepanelen. Beeld
Het afgelegen huis van Gijsbert Huijink in Girona draagt achttien zonnepanelen.Beeld

In Spanje bestaan geen subsidies voor groene stroom. Die werden tijdens de crisis, in 2012, afgeschaft. En toch, zegt Gijsbert, is het mogelijk winst te maken met duurzame energie. Hij rekent met een winstmarge van 5 procent voor de nieuwste projecten.

Gijsbert Huijink is een ondernemer, eerst in houten meubelen, nu in duurzame energie. Tien jaar geleden kocht hij een ruïne in de buurt van Girona. Hij voorzag de eeuwenoude muren van een nieuw dak en legde er zonnepanelen op. 'Ik was eigenlijk van plan een kabel door te trekken vanaf het elektriciteitsnet', zegt Gijsbert. 'Maar dat bleek ontzettend duur. Zonnepanelen en batterijen waren goedkoper.' Zo begon het leven off the grid.

Gijsbert kreeg plezier in de elektriciteitsopwekking en wilde het groter aanpakken. Daarom richtte hij een energiecoöperatie op. Het werd een doorslaand succes. Som Energie heeft nu 41 duizend deelnemers. De grootste van Spanje, groter dan alle energiecollectieven in Nederland.

Het is de participatiesamenleving op z'n Spaans. Vooral op zondagavond en op maandagochtend stromen de leden toe. Zondag is de dag dat Spanjaarden doorbrengen met familie. Tijdens de uitgebreide lunch komt het gesprek allicht eens op energie.

Gijsber Huijink, oprichter grootste Spaanse energiecoöperatie. Beeld
Gijsber Huijink, oprichter grootste Spaanse energiecoöperatie.Beeld

'De antipathie tegen de grote energiebedrijven is groot', weet Gijsbert. Energiegiganten als Iberdrola en Endesa zijn oppermachtig. 'Waarom moet de baas van Iberdrola 9 miljoen euro per jaar verdienen?' vraagt ook hij zich af. 'En waarom is de winstmarge het dubbele van andere energiebedrijven in Europa?' Waar de Spanjaarden al een hekel aan Iberdrola en Endesa hebben, zijn ze voor de Catalanen de verpersoonlijking van het kwaad - het centrale gezag dat alleen aan zichzelf denkt.

De coöperatie keert zich tegen 'het systeem', zegt Gijsbert. 'We willen over vijf jaar alle energie die we nodig hebben gezamenlijk opwekken.' En ja, hij denkt dat daarmee geld is te verdienen. 'We kunnen nu volledig concurreren met fossiel.'

Tot nu toe zit Som Energia op 6 procent 'eigen' opgewekte energie. Voor de rest vraagt de coöperatie garanties bij andere Spaanse producenten van groene energie. Zij geven certificaten af waarin staat dat die energie bedoeld is voor de 41 duizend deelnemers. 'We krijgen die certificaten gratis', zegt Gijsbert. Hij weet dat Nederland zulke certificaten koopt in Noorwegen. 'Maar in Spanje is er veel meer aanbod van duurzame energie dan vraag ernaar.'

Hoe dat kan? 'De planning ging op z'n Spaans', zegt Gijsbert. Als er kán worden gebouwd, dan wórdt er in Spanje gebouwd, ook als het om zonnepanelen of windmolens gaat. Het voordeel van Spanje is dat er ruimte genoeg is. Het binnenland is indrukwekkend leeg. Voor weinig geschikt, behalve voor zonnepanelen en windparken. 'In Nederland staat bij elke windmolen de Dam vol met demonstranten', zegt Gijsbert. 'Hier niet.'

Huijink plugt zijn elektrische auto in. Beeld
Huijink plugt zijn elektrische auto in.Beeld

De doelstelling van 20 procent duurzame energie in 2020 haalt Spanje op z'n sloffen. Nederland verlaagde de lat naar 14 procent. Je vraagt je af: waarom laat Nederland niet een deel van de duurzame energie opwekken in Spanje? Gijsbert werd al eens benaderd door een Nederlandse 'broker' die zijn zonne-energie wilde kopen. Hij liet weten dat hij niet geïnteresseerd is. 'Jullie moeten zelf maar beter de koe bij de horens vatten', vindt hij.

Denk niet dat de burgers afhankelijk zijn van de politiek, vindt Gijsbert. Hij roept iedereen op mee te doen: door panelen op het dak te leggen, vaker fiets of openbaar vervoer te nemen, of door schone energie te financieren voor mensen elders in de wereld. Hij wijst op twee van zijn favoriete websites: eentje om te investeren in zonne-energie in Afrika (jointrine.com) en een andere voor India (milaap.org). Voor iedereen die niet wil wachten op 'het systeem'.

Gijsbert zelfs hield het niet bij zijn zonnepanelen. Hij kocht een elektrische Nissan Leaf. 'Heb je wel eens in een elektrische auto gereden? Wil je het proberen?' We toeren over de smalle kronkelwegen van Catalonië. Op de schaarse rechte stukken moedigt Gijsbert me aan gas te geven, of nou ja, elektriciteit. 'Deze auto trekt alle andere eruit.' Met die auto wil hij zijn als Duitsland: de innovatie vooruit helpen. 'We hebben genoeg energie besteed om de pruttelmotoren van vroeger beter te maken.'

Meer over