Opinie

De overheid kan prima bepalen dat na de zomer enkel brede brugklassen bestaan. Punt

De geste van vrijheid en vertrouwen in het onderwijs is scheef, betoogt docent Saro Lozano Parra.

Saro Lozano Parra
Brugklassers halen hun boeken op vlak voordat het schooljaar begint, hun eerste op de middelbare school.  Beeld ANP
Brugklassers halen hun boeken op vlak voordat het schooljaar begint, hun eerste op de middelbare school.Beeld ANP

Minister Van Engelshoven begon haar toespraak, vorige week, met een aankondiging van goed nieuws: ze presenteerden het Nationaal Programma Onderwijs waar met 8,5 miljard euro de corona-achterstanden kunnen worden weggewerkt. Verschillende media spraken van een deltaplan.

Het grootste Deltaplan dat Nederland ooit begon was na de ramp van 1953, waarin grote delen van Nederland overstroomde. In onderwijsland dreigt er al tijden een overstroming die een grote ramp zou veroorzaken: het docententekort. En dan hebben we nog niet over die andere dreigende vloedgolf: kansenongelijkheid.

Ik hoorde de ministers Van Engelshoven en Slob niet over dat andere grote deltaplan: Onderwijs2032, ooit gestart door staatssecretaris Sander Dekker en verder uitgevoerd onder de naam curriculum.nu. Het is Slob niet gelukt deze curriculumvernieuwing voor de verkiezingen in maart door te duwen. Weer een onderwijsvernieuwing mislukt. Weer onderwijsgeld naar de haaien. En misschien is dat maar goed ook. Ons onderwijs heeft niet nog een vernieuwing nodig.

Studenten beginnen aan het nieuwe studiejaar op de PABO. Beeld ANP
Studenten beginnen aan het nieuwe studiejaar op de PABO.Beeld ANP

Zonder plan, geen geld

Docenten zouden mee moeten denken aan het Nationaal Programma Onderwijs: zonder plan, geen geld. Super! Nog een taak voor de docenten erbij. We moeten nu niet alleen lesgeven maar ook beleid maken. En ik maar denken dat je daar politicologie of bestuurswetenschappen voor moest studeren, gezien al die bestuurders en managers boven ons. Maar toch, bij deze mijn bijdrage als docent en onderwijsonderzoeker aan het plan. Voorlopig geen goedbedoelde innovaties en plannen meer, terug naar de basis.

Ten eerste: het docententekort. Stop met ‘de leerling centraal stellen’: als de docent weer op een sokkel wordt gehesen, zullen zij de leerlingen meenemen. Er moet een structurele financiële bodem worden gelegd om het beroep aantrekkelijk te maken: salarissen moeten fors omhoog, de klassen mogen niet meer dan 24 leerlingen tellen, en van een veertigurige werkweek is de helft gereserveerd voor lesvoorbereiding en onderwijsontwikkeling. De opleidingen moeten worden verbeterd en uitgebreid: van een éénjarige universitaire master naar een tweejarige master.

De samenleving mag in ruil hiervoor zeker iets terugverwachten. De docent moet zich blijvend professionaliseren. Implementeer een puntensysteem zoals medische specialisten dat ook hebben: elk jaar moet ieder een bepaald aantal scholingspunten halen om je accreditatie als docent te behouden.

Ten tweede: de kansenongelijkheid. Slob zegt: we trekken geld uit voor brede brugklassen, zodat ‘leerlingen kunnen kijken waar ze het best tot hun recht komen’.

Ik begrijp dit niet, hij bedoelt natuurlijk: zodat docenten beter kunnen inschatten welk niveau passend is. En waarom is hier geld voor nodig? Het is een keuze van de school – vaak gebaseerd op wat ‘de klant’/de ouder wil – om niet alleen categorale scholen op te zetten, maar ook de brugklassen uit elkaar te halen. Onderzoek toont aan dat kansenongelijkheid toeneemt naarmate leerlingen eerder worden gescheiden, en de maatschappelijke tendens is dat deze ongelijkheid aangepakt moet worden. Er is momentum, en ook een simpele oplossing: de overheid bepaalt dat er na de zomer 2021 enkel brede brugklassen bestaan. Punt.

Als het Nationaal Programma Onderwijs een deltaplan moet worden, neem dan als overheid ook de verantwoordelijkheid om dat plan uit te zetten. In 1953 werd ook niet gezegd: hier heb je een zak met geld, maak maar een plan voor een dijk of zoiets, we horen het wel, de groeten! Stop met die misplaatste, decentrale geste van vrijheid en vertrouwen. Neem verantwoordelijkheid, voorkom eenmalige injecties en laat dit plan het begin zijn voor een structurele verbetering van datgene wat er al voorhanden ligt.

Saro Lozano Parra is docent geschiedenis en promovendus aan de Universiteit Utrecht

Meer over