commentaar

De Nederlandse regering wil te graag optimistisch zijn

Vakantiegangers passeren de Nederlands-Duitse grens tussen het dorp De Lutte en het Duitse Bad Bentheim. Beeld ANP
Vakantiegangers passeren de Nederlands-Duitse grens tussen het dorp De Lutte en het Duitse Bad Bentheim.Beeld ANP

Terwijl veel Nederlanders vrijdag in de auto naar hun vakantiebestemming stapten, kwam de Duitse regering met de mededeling dat Nederlanders in principe niet welkom zijn. Alleen wie gevaccineerd is, mag in Duitsland vakantie komen vieren. Dat betekent dat gezinnen met kinderen een streep kunnen zetten door hun vakantie. Een negatieve PCR-test gaat hen niet helpen.

Er zijn veel ergere dingen dan het niet doorgaan van een vakantie, maar toch blijft het verbazingwekkend om te zien hoe snel Nederland zijn vaccinatiesucces heeft verspeeld, waardoor Nederlanders deze zomer ineens de paria's van Europa zijn geworden. Het zou goed zijn als demissionair minister Hugo de Jonge zich deze zomer nog eens goed afvraagt wat hem deed besluiten jongeren massaal de discotheken in te jagen en hoe hij een dergelijk besluit in de toekomst kan voorkomen. Het antwoord zou weleens kunnen schuilen in zijn optimisme, zijn diepe verlangen om blijde en hoopvolle boodschappen af te geven, waarin hij in demissionair premier Rutte vaak een bondgenoot vindt.

Een beroemd voorbeeld uit het handboek van crisismanagement gaat over Amerikaanse soldaten die krijgsgevangen werden genomen in Vietnam. Een deel van de soldaten bleef optimistisch, zij gingen ervan uit dat ze met Kerst weer thuis zouden zijn. Een deel was pessimistisch, ze dachten dat ze zouden sneuvelen in de Vietnamese jungle, en een deel dacht: ooit zullen we worden bevrijd, maar het kan wel vele jaren duren. Die laatste groep had de grootste overlevingskansen. Realisme, zo blijkt hieruit, is in crisistijd de beste houding.

De Nederlandse regering wil te graag optimistisch zijn. Dat leidde ertoe dat ze vorige zomer te laat ingrepen toen de besmettingscijfers opliepen, waarvoor Nederland uiteindelijk een zware prijs betaalde in de vorm van een lange en zware lockdown. Zelfs tijdens de donkerste momenten van de lockdown vond De Jonge projecten om zijn optimisme op te botvieren. In het begin was dat de Corona-app, die uiteindelijk weinig tot niets heeft bijgedragen aan het bestrijden van het virus. Toen kwam het vaccin, waardoor hij de mensen een onbezorgde zomervakantie kon beloven. Terwijl de vaccinatiecampagne haperde, kwam hij met de fieldlabs op de proppen, experimenten om te onderzoeken hoe Nederlanders veilig konden feesten. Toen de strak geregisseerde fieldlabs succesvol bleken, was hij zo blij dat hij direct alle Nederlandse discotheken opende, met als gevolg dat Nederland nu dieprood kleurt op de Europese besmettingskaart.

Het vervelende is dat het virus, door zijn exponentiële karakter, optimisme hard afstraft. Bij laat ingrijpen moeten de maatregelen veel strenger zijn dan als een regering tijdig reageert. Doordat het kabinet eind juni te te snel versoepelde, al was het maar één weekend, moet het nu vele weekenden achter elkaar streng zijn.

Zo langzaamaan kunnen we concluderen dat het optimisme van Hugo de Jonge ons weinig heeft gebracht. Bij de bestrijding van corona is de meest effectieve strategie om continu uit te gaan van het slechtste scenario.

De hoop is dat Nederland in de loop van de zomer een dusdanige hoge vaccinatiegraad bereikt dat het verspreidingsgetal onder de 1 blijft. Als dat niet lukt, gaan we nog een ingewikkelde herfst tegemoet. Wat als het virus rondwaart onder vrijwillig ongevaccineerden en het aantal ziekenhuisopnamen toch weer toeneemt? Wat als blijkt dat de vaccins uiteindelijk minder goed beschermen dan gedacht?

Bij de Nederlandse bevolking en vooral bij veel ondernemers is de rek er wel uit. Een nieuwe lockdown zal op weinig draagvlak kunnen rekenen. In Israël dat als eerste een groot deel van de bevolking had gevaccineerd, wordt nu overwogen om ongevaccineerden te weren uit openbare ruimten. Het kan geen kwaad als het kabinet zich ook alvast voorbereidt op dergelijke dilemma’s en zich niet in slaap laat sussen door de optimistische inschatting dat Nederland het virus heeft bedwongen.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over