COLUMNArthur van Amerongen

De meeste columnisten prediken voor eigen parochie, ze zijn de nieuwe moraalridders

null Beeld

Het merendeel van de hedendaagse vaderlandse columnisten doet mij denken aan de legendarische dominee Johannes van der Poel in Ede. Hoe geëxalteerder de Gesel van de Schaapsweg donderpredikte en dreigde met hel en eeuwige verdoemenis, des te meer genoot zijn gemeente.

De gelovigen schuifelden na een ellenlang kanselsermoen voldaan naar buiten, knagend op de laatste pepermuntjes, en verzuchtten dan: dat heeft de dominee weer prachtig gezegd!

Van der Poel predikte letterlijk voor zijn eigen parochie en dat doen de meeste columnisten ook. Ze zijn de nieuwe moraalridders.

Meestal bevatten hun zedenpreekjes een onverholen stemadvies, andere vaste ingrediënten in de belerende vermaningen zijn pedanterie, een schreeuwend tekort aan zelfspot en de klakkeloze aanvaarding van de onfeilbare dogma’s van klimaatreligie, identiteitspolitiek en wokeness.

Hun van enige ironie gespeende gejubel over de komst van messias Kaag doet niet onder voor de euforie waarmee dominee van der Poel getuigde van zijn Zaligmaker.

Pieter Broertjes, oud-Volkskrant-hoofdredacteur, thans burgemeester van Hilversum, vertelde ooit aan HP/De Tijd dat een column moet prikkelen. ‘Een goede columnist is het bij voorkeur niet eens met zijn publiek. Jan Blokker was daarvan een goed voorbeeld. Blokker had de standpunten van de NRC en juist daarom paste hij goed bij de Volkskrant. Hij schold zijn lezers weleens uit, voor geitenwollensokkendragers bijvoorbeeld, en juist dat zorgt voor binding.’

Ik heb overigens niks tegen dominees. Bij tijd en wijle herlees ik Conrad Busken Huet, Nicolaas Beets en Ferdinand Domela Nieuwenhuis en met weemoed denk ik terug aan mediagenieke zielenherders als Sipke van der Land, hoogtezondominee Henny Visser en Everhard Spelberg, de illustere radiodominee van de VPRO. Eppe Gremdaat, het alter ego van Paul Haenen, is gebaseerd op Spelberg.

Klaas Vos, gediplomeerd predikant en gevierd programmamaker van de VPRO, werd na zijn wereldse loopbaan voorganger in Woensdrecht. Ook fijn is de postmoderne hofdominee van Beatrix, Carel ter Linden, die een soort christendom light zonder hel verkondigde.

Ik mocht op zondagmorgen na een nacht gruwelijk doorzakken graag naar de verkwikkende preken van Carel’s broer Nico in de Amsterdamse Westerkerk luisteren en als ik het echt op mijn heupen kreeg, ging ik onder het woord bij Jos Brink in De Duif aan de Prinsengracht.

Wat ik zo mooi en ontroerend vind aan al die genoemde dominees, is hun oprechte en hartverscheurende onzekerheid. Een twijfel waaronder de uitverkoren leden van de zwartekousenkerk der columnistiek niet gebukt gaan omdat zij de waarheid in pacht hebben. Amen.

Deugdominees. Beeld Gabriël Kousbroek
Deugdominees.Beeld Gabriël Kousbroek
Meer over