VerslaggeverscolumnAriejan Korteweg in Den Haag

De maidenspeech is uitgegroeid tot babyshower voor nieuwbakken Kamerleden

null Beeld

Ranking the stars. Dat is wat in de politiek gebeurt. Ze zijn leuk, leuker, leukst, die Kamerleden. Neem het deze week verschenen stickeralbum met VVD-politici waarvoor plaatjes kunnen worden gespaard van Klaas Dijkhoff, Sophie Hermans, Hans Wiegel of Mark Rutte. De laatste in veelvoud, wat valsspelen is, want de VVD kan – hoe graag ze dat ook wil – geen vijf Ruttes opstellen, zoals het Nederlands elftal geen vijf Memphissen het veld op kan sturen. Kamerlid Bente Becker lanceert dit bizarre concept met een filmpje waarin ze drie keer een bal hooghoudt. Het zal de nieuwe bestuurscultuur zijn.

Maidenspeech Kauthar Bouchallikht: Na tien seconden toch een ‘Maar...' Beeld Still uit livestream Tweede Kamer
Maidenspeech Kauthar Bouchallikht: Na tien seconden toch een ‘Maar...'Beeld Still uit livestream Tweede Kamer

De plakplaatjes van de VVD kunnen symbool staan voor de oprukkende persoonlijkheidscultus rond politici. Zo bevinden we ons, drie maanden na de verkiezingen, midden in het maidenspeech-seizoen, dat dit jaar – net als de klaprozenbloei – ongekende vormen aanneemt. De maidenspeech is uitgegroeid tot fenomeen, een babyshower voor nieuwbakken Kamerleden.

In de kern is de maidenspeech niets anders dan de eerste spreekbeurt in de plenaire zaal van de Tweede Kamer. Het gewoonterecht wil dat die toespraak niet onderbroken wordt en er na afloop op de bankjes wordt geroffeld, waarna de volgende spreker de maidenspeecher gelukwenst. Dat ritueel is opgeschaald naar een geïmproviseerde receptie, waarbij de maidenspeecher zich opstelt in het midden van de arena om bloemen en felicitaties in ontvangst te nemen.

Tot zo ver het uiterlijk vertoon. Ook de inhoud van de maidenspeech is aan het veranderen. Het worden in veel gevallen getuigenissen, ongevraagde presentaties van de eigen afkomst en overtuigingen, willekeurig gemonteerd in een debat dat eigenlijk over EHBO gaat of routekaarten.

Zo vertelde Daan de Kort (VVD) hoe hij op zeker moment bijna blind werd en nu optredens verzorgt als dj Braille. Lisa van Ginneken (D66), het eerste transgender Kamerlid, kwam met het verhaal hoe ze pas na tientallen jaren hardop durfde te concluderen wie ze is.

Kauthar Bouchallikht (GroenLinks) noemde het een eer hier te staan, maar kwam al binnen tien seconden met een ‘maar’. Omdat ze niet in de Kamer hoort, omdat ze ‘de ander’ is, ‘een wolf in schaapskleren’. Hoop boven haat, noemde ze haar toespraak die vooral een reactie leek op de beschimpingen in sociale media, die wellicht de hoop temperden. Wie terug wil kijken: doe er dan meteen die van de in Addis Abeba geboren Habtamu de Hoop (PvdA) achteraan, die niet uitverteld raakte over de kansen die hij in Nederland krijgt.

Dan was er Derk-Jan Eppink (JA21), die zich de nacht van Schmelzer in zwart-wit herinnerde en ook de oude krokodillen in de Belgische politiek. Een cerebrale aflevering was die van Simone Kerseboom (FvD), die zei gevormd te zijn door zeevaarders en boeren, het bloed van Afrikaners door de aderen heeft stromen en de vrucht is van de VOC, Cape Malay-slaven en nog veel meer. Ze koppelde dat alles aan vaccinatiedwang, Sinterklaas spelen voor Palestijnen en de klimaattransitie, waarmee de maidenspeech een goochelact werd.

Zeker dertig maidenspeeches heb ik gehoord. Ook die van Hans Smolders, die nu het wat treurige Groep Van Haga achter zijn naam heeft. Smolders zei gevormd te zijn door zijn jaren op het ijs bij Tilburg Trappers. Dat maakte hem tot een doorzetter, trouwens (bruggetje) net als de indieners van het burgerinitiatief voor afschaffing van hondenbelasting. Smolders had het moeilijk toen hij vertelde voor de vierde keer aan zijn long te worden geopereerd en ook toen hij de moord op Fortuyn in herinnering bracht. De woensdag bracht nog Henri Bontenbal, met een ‘rugzak vol idealen’ in de kamer gekomen als vervanger van Pieter Omtzigt. Hij sprak over de zorgelijke verschuiving van het ‘wij’ naar het ‘ik’, wat kan dienen als overkoepelend thema voor de maidenspeechkoorts.

Negentien fracties, 150 individuen, met 60 maidenspeeches om dat laatste te benadrukken. Alleen PVV, SP en SGP doen niet mee. Omdat ze louter Kamerleden hebben die werden herkozen.

Het duizelt ook de Kamerleden zelf. Vorige week feliciteerde Sylvana Simons (Bij1) het D66-Kamerlid Joost Sneller van harte met zijn maidenspeech. Sneller nam de complimenten dankbaar in ontvangst, maar hield zijn maidenspeech vier jaar geleden.

Meer over