COMMENTAARSander van Walsum

De lockdown schept duidelijkheid, maar markeert ook een desillusie

Het kabinet heeft de duidelijkheid geschapen waaraan het de laatste maanden nogal heeft ontbroken.

Enorme drukte in de Kalverstraat tijdens Black Friday.  Beeld Joris Van Gennip
Enorme drukte in de Kalverstraat tijdens Black Friday.Beeld Joris Van Gennip

De coronacijfers lieten premier Rutte geen andere keuze. En de Nederlanders, ook de rumoerige betogers bij het Torentje, hadden er al een voorschot op genomen: het land gaat alsnog goeddeels op slot. Het tot dusverre gevoerde beleid schoot te kort, en was in die zin onevenwichtig dat het een grote impact had op sommige economische sectoren (de horeca in het bijzonder), maar tezelfdertijd velen spaarde. Daarmee ondermijnde het de solidariteit in de samenleving – waarop in maart nog met succes een beroep werd gedaan – en droeg het bij aan de demoralisering die de laatste tijd voelbaar werd.

De lockdown (strenger dan de vorige) schept duidelijkheid, maar markeert ook een desillusie – die bitter is in het licht van de verwachtingen die in het voorjaar werden gewekt. Toen leken bescheiden ingrepen in het sociale leven nog veel effect te sorteren, en werd het regime als beloning voor ‘goed gedrag’ betrekkelijk snel versoepeld. Toen de besmettingscijfers een half jaar later weer opliepen, hoopte het kabinet dit kunststukje te kunnen herhalen. Maar met de stapsgewijze invoering van aanvullende maatregelen heeft het kabinet Nederland niet kunnen behoeden voor het scenario dat het nu juist had willen vermijden: een lockdown tijdens de feestdagen.

De ongezeglijkheid van de Nederlander wordt door diezelfde Nederlander aangevoerd als oorzaak van de oplopende besmettingen. We hebben, met andere woorden, de lockdown over onszelf afgeroepen door massaal te zwichten voor de verleiding van Black Friday en andere koopjesfestijnen. Daarmee wordt echter miskend dat bijna elk Europees land, ongeacht het regime en ongeacht de discipline die de bevolking aan de dag heeft gelegd, in vergelijkbare mate (zij het niet gelijktijdig) door corona is bezocht.

Totalitair geregeerde landen lijken beter te zijn toegerust voor een effectieve bestrijding van corona, al zal ook daar nog moeten blijken hoe duurzaam de successen zijn. In Europa zijn regeringen tastend en (soms) struikelend op zoek naar manieren waarop verspreiding van het virus met behoud van zoveel mogelijk vrijheid kan worden tegengegaan. Dat beleid is dan misschien niet altijd coherent en effectief, het past wel bij ons soort samenleving.

Meer over