DE WEEK VAN DE HOOFDREDACTEURpieter klok

De inzage in Ruttes sms’jes is een eerste stap op weg naar meer transparantie

null Beeld

Niet elke Volkskrant-­lezer was enthousiast dat we deze week de sms’jes van de premier openbaarden. ‘Kunnen we, in het kader van transparante journalistiek, ook inzage krijgen in het sms-verkeer van de hoofdredacteur, de columnisten, de redacteuren?’, schreef de een. ‘Ook Rutte heeft recht op enige privacy’, mailde een ander.

Aan de openbaring ging een lange strijd vooraf. Onze medewerker Erik Verwiel, die gespecialiseerd is in de Wet openbaarheid van bestuur (WOB), moest uiteindelijk zelfs naar de rechter. Die heeft geoordeeld dat sms-verkeer ook onder de WOB valt, voor zover het een relatie heeft met de besluitvorming – privéboodschappen blijven geheim.

De WOB geeft elke burger het recht om mee te kijken in de machinekamer van de overheid: hoe zijn besluiten tot stand gekomen? Dat is een fundamenteel onderdeel van de democratie. Het houdt bestuurders scherp. Het idee dat alles wat ze doen op enig moment in de openbaarheid kan komen, stimuleert integer handelen.

De voorpagina van vrijdag. Beeld
De voorpagina van vrijdag.

Bestuurders zijn vaak bang voor transparantie, omdat ze bang zijn dat er hard over hen zal worden geoordeeld. Er is immers veel wantrouwen in de samenleving, en weinig genade. Maar als politici daardoor steeds geslotener worden, zal het wantrouwen nog verder toenemen. Iemand moet deze neerwaartse spiraal doorbreken.

Premier Rutte heeft begin dit jaar beloofd dat hij dit zal doen. Alle documenten die ten grondslag liggen aan een kabinetsbesluit, zullen voortaan openbaar worden gemaakt, zei hij toen hij aftrad vanwege de toeslagenaffaire. Het bekendmaken van de sms’jes past daar ook in. De berichten laten een hardwerkende bestuurder zien, die voortdurend in debat is met zichzelf en anderen en een onverwoestbaar humeur heeft. Dat zou je vertrouwenwekkend kunnen vinden.

De komende tijd zal duidelijk worden hoe ver de nieuwe transparantie gaat. Wanneer moet alles openbaar worden, is om te beginnen een goede vraag. Binnen een paar weken of na ruim een jaar zoals nu. Als de sms’jes naar buiten waren gekomen op het hoogtepunt van corona, hadden ze ongetwijfeld tot meer ophef geleid.

Meer over