ColumnSheila Sitalsing

De formatie sleept zich voort, maar de polder regeert gewoon door

null Beeld

Op het Binnenhof wordt bezorgd gerept van ‘buitengewoon complexe fases’ en van ‘impasses’. Politiek leiders die eergisteren nog zachtjes jankend als mishandelde Roemeense zwerfhondjes door de gangen kropen nadat ze waren betrapt op vieze zaakjes hebben gewoon weer een grote mond. Niemand wil met niemand. En bij elke dreiging van eventuele overeenstemming tussen partijen is er het gebruikelijke geweeklaag onder kiezers dat ze ‘híer niet op gestemd’ hebben.

Bij een formatie die zich voortsleept hoort gelamenteer in het land dat ‘ze moeten opschieten’, omdat ‘het land geregeerd moet worden’, maar de grap is dat het geregeer gewoon doorgaat. Want ook als de politiek zichzelf een doodlopende weg in heeft onderhandeld, er is altijd nog de polder.

Soms zegt iemand dat de polder dood is, en dat ‘het niet meer van deze tijd is’ om het antwoord op allerlei complexe maatschappelijke vraagstukken over te laten aan een web van vakbonden met steeds minder leden, werkgeverslobbyisten en andere belangenorganisaties vol ongekozen functionarissen die van alles bedisselen. Maar zo iemand krijgt steevast ongelijk, want geen bestuursvorm in dit land is zo stormbestendig als het overleg in de polder.

Dus toen de vakbeweging en de grootste werkgeversorganisaties lieten weten dat ze in de SER een akkoord hebben gesloten over het aanpakken van een van de grootste kwesties van deze tijd – de scheefgetrokken verhoudingen op de arbeidsmarkt – en toen dit sociaal akkoord allerwegen werd gepresenteerd als iets dat ‘dus’ gaat gebeuren, kwestie van even aftikken in de formatie, dacht ik: die nieuwe bestuurscultuur waar je tegenwoordig zoveel over hoort, is vooralsnog heel veel oude bestuurscultuur.

Die oude bestuurscultuur leidt tot nieuwe daadkracht: weg met de nulurencontracten, weg met uitzendkrachten die jarenlang van overeenkomst naar overeenkomst tijgeren om onderbetaald pakketjes rond te rijden voor PostNL, weg met payrolling, weg met al die andere draaideurconstructies die de onderkant van de arbeidsmarkt hebben veranderd in een onguur oord. Plus een voorstel dat werkgevers in tijden van crisis hun personeel voor 20 procent van de werktijd naar huis mogen sturen, op kosten van de schatkist. Beter betaalde zzp’ers krijgen in deze plannen ook een vangnet bij pech, maar dan op eigen kosten.

Omdat ook de polder meegaat met zijn tijd, zijn er in het kader van macht en tegenmacht alternatieve polderpartijen opgestaan die óók werkenden, werkgevers en ondernemers vertegenwoordigen en die óók opinies hebben over de arbeidsmarkt. Eerder deze week presenteerden alternatieve combinaties van organisaties voor zelfstandigen, platformwerkers, ondernemersclubs en anderen al twee verschillende versies van een ‘sociaal akkoord’. Wereldschokkend zijn de verschillen met het SER-akkoord niet, maar in het land waarin op basis van kleinere meningsverschillen nieuwe kerkgenootschappen zijn gesticht en politieke partijen in tweeën zijn gespleten, zijn ze wel belangrijk.

De pakketjesbezorger en de persfotograaf zal dat worst zijn. Die willen gewoon weten wanneer het opdrachtgevers verboden wordt ze eindeloos aan het lijntje te houden. Opdrachtgevers zullen daar wel op zeggen dat ze dolgraag meer zekerheid willen bieden, maar dat het wachten is op een nieuw kabinet. Terwijl: het klinkt misschien gek, en revolutionair en gewaagd, maar een fatsoenlijke werkgever kan natuurlijk alvast uit zichzelf beginnen met netjes behandelen en billijk betalen van zijn inhuurkrachten.

Meer over