Commentaar

'De EU is nu verzeild in een machtspolitieke confrontatie met Poetin'

De crisis in Oekraïne dwingt de EU tot een eensgezindheid die het nooit kon opbrengen tegenover Rusland, schrijft Arnout Brouwers in het commentaar van de Volkskrant.

OPINIE - Arnout Brouwers
De Duitse Bondskanselier, Angela Merkel en de Russische president Vladimir Poetin. Beeld reuters
De Duitse Bondskanselier, Angela Merkel en de Russische president Vladimir Poetin.Beeld reuters

Bondskanselier Angela Merkel is waarschijnlijk een keer teveel bedrogen in de vele telefoongesprekken waarin ze de afgelopen weken bij Vladimir Poetin aandrong op deëscalatie. En dat krijgt gevolgen. Voorafgaand aan het EU-overleg gisteren kondigde ze al een 'vastbesloten en eensgezinde' Europese houding aan tegen Rusland. Tijdens partijoverleg herinnerde ze aan de westerse eensgezindheid ten tijde van de luchtbrug naar het door de Sovjets van de buitenwereld afgesloten West-Berlijn, in 1948.

De conclusie, die in Den Haag en elders nog niet helemaal is doorgedrongen, is dat Poetin met zijn agressie op de Krim niet alleen de toekomst van Oekraïne en de bijna vijftig miljoen Oekraïners op het spel heeft gezet, maar ook de sinds 1989/91 cruciale Duits-Russische samenwerking.

Sancties
Nog los van de specifieke sancties die de Verenigde Staten en de Europese Unie inmiddels hebben ingesteld, en die nu ook Poetins naaste adviseurs en - in het Amerikaanse geval - de financiële belangen van zijn oligarchenvrienden treffen, duiden de jongste gebeurtenissen op een bredere heroriëntatie in de westerse relaties met Rusland.

Westerse leiders spreken begrijpelijkerwijs nog altijd over hun verlangen naar deëscalatie, maar het is duidelijk dat Poetin de Krim nooit meer zal afstaan, en dat hij de handen vrijhoudt om - zo niet vandaag, dan morgen, of elk ander tijdstip dat hem schikt - de 'bescherming van de Russen' weer op te pikken, in Oost-Oekraïne of elders.

Associatieverdrag
Terwijl de EU vrijdag de politieke parafen van het associatieverdrag met Oekraïne ondertekende, zette Poetin zijn handtekening onder de annexatie van de Krim en toverde premier Medvedev een Oekraïense schuld van elf miljard euro uit de hoed - precies het bedrag dat Brussel onlangs op tafel legde. Of het wil of niet, de EU is nu verzeild geraakt in een machtspolitieke confrontatie met Poetins Rusland.

Des te belangrijker is het nu dat de EU zich terdege voorbereidt op eventueel af te kondigen verdere handels- en financiële sancties, die ook in EU-landen echt pijn zullen doen. Zelfs het vooruitzicht van zulke maatregelen heeft al een ontregelend effect op de Russische economie. Maar de Europeanen zullen incasserings- en uithoudingsvermogen moeten opbrengen. Een grote uitdaging, die de Europese eensgezindheid zwaar op de proef zal stellen.

Arnout Brouwers is chef opinie van de Volkskrant.

Meer over