VerslaggeverscolumnAriejan Korteweg in Den Haag

De eerste klus van Groep Omtzigt: gezond blijven en de verwachtingen naar beneden bijstellen

null Beeld

Schaarste creëert vraag; iedere liefhebber van oranje M&M’s zal dat kunnen beamen. Het heeft dus geen enkele zin te ontkennen dat ik tot de vele journalisten behoorde die de afgelopen weken rond huize Omtzigt dansten in de hoop een interview te krijgen met de kluizenaar van Enschede. Dansen in figuurlijke zin uiteraard, een Kamerlid met burn-out laat je zo veel mogelijk met rust. Waarschijnlijk hebben al die dansende journalisten het ultieme jezuïetenargument gebruikt: doe één grondig interview, uiteraard met ondergetekende, dan ben je van veel lastige vragen af.

Dat de keuze op de regionale krant Tubantia viel, is een Salomonsoordeel waarmee te leven valt – al is het minder dat de collega’s van het AD zo’n verhaal van hun kopblad meteen kunnen overnemen. De Volkskrant was tweede keus, begreep ik – of die klassering wellicht ex aequo was, zal wel altijd geheim blijven. Dit alles om aan te geven dat het behoorlijk dringen was en zal zijn rond de terugkeer van Omtzigt in de landspolitiek.

Woensdag 15 september, dat is de dag dat hij zich in het Kamergebouw meldt. Het is dan op de kop af zestien weken nadat hij zich officieel ziek meldde. Blijft hij langer weg, dan gaat een nieuwe verlofperiode van zestien weken in. Wat de timing extra interessant maakt, is dat het vlak na het – door zijn vertrek veroorzaakte – extra CDA-congres is, en vlak vóór Prinsjesdag. Zo werpt hij zijn schaduw over het Binnenhof.

Met een mengeling van afgunst en medelijden zal hij naar CDA-collega Harry van der Molen hebben gekeken, die ook met een burn-out thuis zit, en onlangs meldde zijn ziekteverlof te verlengen. Ook Omtzigt is nog niet helemaal de oude. Hij is het aan de 342 duizend mensen die op hem stemden verplicht niet langer te wachten, zegt hij in Tubantia.

Hij wil behoedzaam terugkeren: hooguit twee debatten per week en minder lange dagen in Den Haag. Omtzigt lijkt er de man niet naar zich daaraan te kunnen houden. De bij het interview geplaatste foto’s maken zichtbaar wat hij deed om tot rust te komen: wandelen als een Kamerlid in het Twentse bos. Dat ziet er minder ontspannen uit dan een echtpaar op NS-wandeltocht. Bij Omtzigt wordt de uitknop alleen in hoge nood gebruikt. Ook tijdens zijn ziekteverlof kwamen er signalen uit Enschede, zoals zijn notitie voor de commissie Spies.

Pieter Omtzigt bij zijn beëdiging als Kamerlid, eind maart. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Pieter Omtzigt bij zijn beëdiging als Kamerlid, eind maart.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Als een ufo zal hij landen bij het nieuwe Kamergebouw. Het is nog afwachten wat hij gaat doen. Omtzigt haalde meer stemmen dan de meeste partijleiders, hij zal niet nalaten daaraan te herinneren. Dat, en zijn ervaring, maken zijn positie straks uitzonderlijk. Het CDA krijgt een extern geweten, dat erop zal hameren zich niet uit te leveren aan Mark Rutte; een gedachte die binnen het CDA veel weerklank heeft.

Hoe dan ook zal hij buiten het CDA opereren. Dat zal als eenling zijn, er zijn geen CDA-Kamerleden die hem volgen. Dat daarover werd gefluisterd, was wensdenken van progressieve politici. Bij de top van zijn oude partij lijkt zijn krediet wel op; oud-Kamerlid Chris van Dam, die zich in het gedachtengoed van Omtzigt leek te kunnen vinden, vindt zelfs dat hij door niet terug te komen een bijdrage levert aan de – slechte – omgangsvormen binnen het CDA.

Omtzigt had bij het CDA altijd een kamer vol medewerkers en stagiaires die werkten aan zijn vele dossiers. Die tijd is voorbij. Sinds 2016 is de armslag van afsplitsers beperkt. Wybren van Haga, een andere afsplitser met veel voorkeurstemmen, vertelde een medewerkersbudget van 11 duizend euro per maand per Kamerlid te krijgen, half zo veel als ‘gewone’ fracties. Medewerkers komen nu voor 500 of 1.000 euro per maand, zei hij.

Ook de spreektijd is bekort: Groep Omtzigt krijg 2 minuten bij een plenair debat, en 40 seconden in de tweede termijn. ‘Ondemocratisch’, vindt Van Haga, die onder dezelfde condities werkt. ‘Omtzigt is niet een minder Kamerlid geworden sinds hij bij het CDA is opgestapt.’

Omtzigt wil nu een ondersteunend netwerk opbouwen. Aan een eigen partij zegt hij niet te denken. Zijn eerste klus: gezond blijven en de verwachtingen naar beneden bijstellen.

Meer over