Verslaggeverscolumn

De boom van het jaar is een zomerlinde met een instagramaccount. Wat is daar bijzonder aan?

null Beeld

De boom van het jaar is een zomerlinde met een instagramaccount. Een welgevormde boom met een pantserbast, er is door mensen aan gezaagd, de littekens zijn zichtbaar, maar iedereen op hoge leeftijd liep weleens wat schade op. Dat is niet bijzonder.

De boom is liefdevol opgenomen in een welvarende familie en staat kerngezond in een achtertuin, er is geen slecht nieuws over te vertellen. Specialisten houden haar medische conditie in de gaten, dan klimmen ze de boom in met touwen en inspecteren elke tak – je moet ‘haar’ zeggen als het om de boom gaat, zegt de eigenaar, dat klopt taalkundig niet maar wel gevoelsmatig.

Boom van het jaar. Beeld Maarten van Essen
Boom van het jaar.Beeld Maarten van Essen

Er is niets wat de boom bedreigt. Er is geen minister die haar wil kappen ten gunste van een snelweg of een tankstation. Ze sterft niet aan stikstof of droogte zoals de vier eeuwen oude wodanseiken bij Wolfheze. Haar wacht geen deportatie door de immigratiedienst, of armoede door hardvochtige fraudejacht. Onder bomen is geen heibel over de coronapas, ze slaan ook niemand in elkaar als er voetbal is. Een boom is sowieso geen uitgesproken onderwerp voor een column, en deze behoort niet tot een exclusieve soort, is niet buitensporig oud, doet geen lobbywerk, is geen brandpunt van debat; niemand zal zo’n boom op een talkshowtafel leggen, of luid bediscussiëren op de radio bij Dit is de dag, waar alles wordt ingekookt tot strijd.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Mensen hebben instagramaccounts nodig om te bestaan, de boom bestaat ook zonder. Dat is het mooie van bomen: ze zijn niet druk met opvallen of geld verdienen zoals de mensen, die gratis zuurstof van de bomen krijgen en dat vanzelfsprekend vinden.

Maar nu heeft ze dus een prijs gewonnen van het SBNL Natuurfonds, dat aandacht wil voor de verhalen achter bomen. Haar verhaal is wat dun: ze troefde belangrijker bomen af dankzij dat instagramaccount. Maarten van Essen maakt elke dag een foto voor de drieduizend volgers, zo werd het een ‘oude boom in een nieuwe setting’, zegt hij als we naar haar staan te kijken. Een gouden sjerp is om haar stam gegord, ze is miss boom. Het is hard werken trouwens, zegt Maarten, elke dag een foto, ‘respect voor de influencers’. Volg de hashtag #treeporn en er gaat een wereld open.

Ze was privé, maar door haar publieke verschijning is ze een ‘verbindende boom’ geworden. In het door de stad overwoekerde dorp dat z’n eigenheid probeert te bewaren, maar ook tot ver daarbuiten. Ze heeft bijvoorbeeld vele volgers in Iran. Zonder dat had de boom nooit in de krant gestaan, maar je kunt ook zeggen: neem gewoon eens de tijd voor een boom.

Ze heeft geen naam, alleen een soortnaam: tilia platyphyllos. Het is een zomerlinde volgens het boekje: kegelvormig, de takken opwaarts groeiend, grootbladig, de bladranden gezaagd. Twee verdikkingen in de stam bewijzen dat ze bedoeld was als etageboom, in drie lagen gesnoeid, maar daarna zijn de zijtakken verwijderd en mocht ze vrij uitgroeien tot wat ze nu is.

Er is veel te vertellen, en Maarten raadt Het verborgen leven der bomen aan van de Duitse boswachter Peter Wohlleben: bomen praten met elkaar, staat in dat boek, en ze zorgen liefdevol voor hun nageslacht. Bomen zijn als mensen, vindt Wohlleben, en daar gaat het mis want dat klopt niet en gelukkig maar. Er is wel een ‘Wood Wide Web’, ontdekte bosecoloog Suzanne Simard: bomen communiceren met chemische signalen identiek aan neurotransmitters, en met hun schimmel- en wortelstelsels. Er zijn ook ‘moederbomen’ zei ze in de krant – maar mensen zijn het niet. Dan waren ze allang met andere dingen bezig.

Boom van het jaar. Beeld Maarten van Essen
Boom van het jaar.Beeld Maarten van Essen

De herfst lijkt de mooiste tijd, zegt Maarten, maar dan vergeet je de winter en de luchten die zich achter de kale takken openbaren. Dan is ze een prima antidepressivum. De boom is groot en sterk, met een maximale stamomtrek van zeven meter, maar tegelijk heel kwetsbaar. Het is zacht hout. Bij elke grote onweersstorm houdt hij z’n hart weer vast.

Hoe oud ze precies is weet niemand, daarvoor moet je gaatjes boren en die operatie gaat te ver. Het is ongeveer anderhalve eeuw. Stel dat de boom van 1871 is, dan trokken er aardig wat oorlogen aan voorbij, economische crisissen, ontdekkingen, krantenberichten. Het is precies de tijd waarin de wereld als een dolle is gaan tollen, en zo een grote hitte heeft ontwikkeld, ook in de hoofden van de mensen die denken dat ze belangrijker zijn dan bomen, of erger: ze niet zien staan.

Gewoon een keer stoppen en naar een boom kijken, en alle bomen blijken boom van het jaar.

Meer over