OPINIEDuurzame tonijn

De blauwvintonijn kan (opnieuw) de weg wijzen naar een duurzame visserij

De blauwvintonijn is van de ondergang gered én heeft een MSC-label. En dat is net het probleem, betoogt Steven Adolf.

Kiyoshi Kimura, directeur van restaurantketen Sushi-Zanmai, poseert met een blauwvintonijn van 212 kilogram.Beeld AFP

Eerst het goede nieuws: de blauwvintonijn, een van de spectaculairste vissen in de ­Europese wateren en een icoon in de strijd voor duurzame visserij, is van de ondergang gered. Dat lijkt een geweldig succes voor de zeemilieubeweging en het visserijbeheer. Eerder deze maand kwam in Japan zelfs de eerste blauwvintonijn uit de Atlantische Oceaan met het duurzaamheidscertificaat van de Marine Stewardship Council (MSC) op de markt. Dat laatste is dan weer beduidend minder goed nieuws, omdat het gaat om een soort die weliswaar van uitroeiing is gered, maar nog altijd niet uit de gevarenzone is.

Met die MSC-certificatie staan we voor de grote vraag, en discussie, wat de consument en visliefhebbers nu eigenlijk duurzaam kan noemen en wat niet. Milieu-organisaties als WWF en de PEW Charitable Trusts hebben afgelopen zomer tevergeefs bezwaar gemaakt tegen de certificering door MSC, en in Nederland hebben GroenLinks en de Partij voor de Dieren hierover de eerste Kamervragen gesteld. Want er staan niet alleen meer MSC-certificaties op de rol voor de blauwvintonijn, ook bij andere tonijn- en vissoorten waarvan de populaties onder druk staan, kunnen vergelijkbare vragen worden gesteld.

Even ter herinnering: de reden dat veel mensen last krijgen van hun geweten bij de aankoop van een blikje tonijn in de supermarkt of een verse moot in de viswinkel, is vooral te danken aan de grootscheepse actie die plaatsvond aan het einde van het ­vorige decennium, om de blauwvintonijn van de ondergang te redden.

Bij de blauwvintonijn, de ‘tijger van de zee’, kwam alles samen wat er in een mondiale visserij fout kon gaan. De Japanse sushi-industrie investeerde zwaar in de Middellandse Zee in vistechnieken en vetmestboerderijen, zonder dat er veel toezicht en beheer was. De kraamkamer van de blauwvintonijn werd in rap tempo leeggevist. Massale fraude met grootschalige visserijvloten was aan de orde van de dag. De internationale visserijbeheerorganisatie ICCAT, waarin visserijnaties en kuststaten werden geacht de Atlantische tonijnbestanden te beheren, kreeg de bijnaam International Conspiracy to Catch All Tuna.

Keerpunt

Maar het werd ook een keerpunt. Met niet eerder vertoonde eendracht werd de plundering van de blauwvin aan de kaak gesteld door vrijwel alle betrokken zeemilieu-organisaties, duurzame vissers, wetenschappers en betrokken consumenten. Dankzij de radicale bevrijdingsacties van illegaal gevangen tonijn door Sea Shepherd, door campagnes van ngo’s als Greenpeace, WWF en Pew en zelfs een verbod op tonijn in de luxerestaurants van Monaco (door prins Albert), slaagde men erin een vis te redden van de ondergang. Ook Nederland droeg hierin zijn steentje bij met een kritische houding in het internationale tonijnbeheer. Anders dan eerdere prognoses dat de Atlantische blauwvintonijn rond 2010 definitief verdwenen zou zijn, bleek de populatie uit het dal te klimmen. Duurzame viskeuze en goed visbeheer helpen dus wel degelijk.

De vraag is nu of het huidige visserijbeleid de, door MSC als duurzaam gecertificeerde, blauwvintonijn ook duurzaam in stand kan houden. Er staat meer op het spel dan alleen de geloofwaardigheid van het MSC-label. Het duurzaamheidscertificaat leunt zwaar op visvoorradenbeheerder ICCAT. En de wetenschappelijke prognoses van dit internationale instituut, die de grondslag vormen voor het vangstbeleid, voeden de vrees dat de populatie opnieuw zal kelderen.

Daarnaast er is ook nog het probleem van de handhaving van de regels: naar schatting eenvijfde van de officiële vangstquota verdwijnt nog steeds in het zwarte circuit. De verantwoordelijke consument die straks weer twijfelt bij de aankoop van een duurzaam blikje tonijn, is er dan ook meer dan ooit bij gebaat dat visserijbeheerder ICCAT alles op ­alles zet om de duurzaamheid van de visvoorraad op de langere termijn te garanderen. Dat is ook van groot belang voor de geloofwaardigheid van MSC.

ICCAT is niet de enige organisatie die zich met tonijn ­bemoeit. Voor tonijn, een van de grootste en belangrijkste visserijen ter wereld, spelen vijf grote beheersorganisaties een rol. Daarin zijn visvangende, vis handelende en visetende naties vertegenwoordigd, samen met landen die de tonijn in hun water hebben zwemmen en belanghebbende ngo’s als Pew en WWF.

De beheersorganisaties worden vooral gestuurd door de belangen van de grote visserijen en hun krachtige lobby’s. Vangststrategieën met een duurzaam en efficiënt beheer delven daar vaak het onderspit. Nederland heeft een zekere traditie in het serieus nemen van de wensen van de duurzame consument, ook in de internationale beheersorganisaties. Door bezuinigingen op vertegenwoordigers in deze internationale organisaties is de Nederlandse aanwezigheid de laatste jaren afgekalfd tot een minimum. Het zou daarom goed zijn als Nederland zich weer veel nadrukkelijker op de kaart zet bij de internationale beheerorganen. De iconische blauwvintonijn kan daarbij opnieuw de weg wijzen naar een duurzame visserij.

Steven Adolf is journalist, onderzoeker en auteur van het dit jaar verschenen boek Tuna Wars (Springer).

Meer over