ColumnBert Wagendorp

De antwoorden die Joe Biden vindt op Trumps populisme zijn ook voor ons van belang

null Beeld

Joe Biden is begonnen aan de eerste honderd dagen van zijn presidentschap – belangrijke dagen, zeggen de commentatoren, waarin elke nieuwe president de lijnen uitzet voor de ongeveer 1350 dagen die erop zullen volgen. ‘Slow Joe’ maakte, alsof hij de bijnaam die Donald Trump hem had gegeven meteen wilde logenstraffen, een vliegende start. Hij tekende de dag van de inauguratie al zeventien decreten, bedoeld om de giftige erfenis van Trump zo snel mogelijk naar de vergetelheid te drukken.

Na vier jaar krankzinnigheid was het aantreden van Biden een grote opluchting. Schitterend gezicht, die wegvliegende Airforce I. Ik had de neiging vanaf de bank te applaudisseren voor de jonge dichteres Amanda Gorman, die de opluchting en teruggevonden hoop prachtig verwoordde.

Trumpism was een bijna dodelijke ziekte van de democratie en nu sprake is van genezing – voorlopig, je weet nooit of de verschijnselen zich als een nieuwe variant van corona toch weer zullen voordoen – mag optimisme even heersen.

Je zou wensen dat de Amerikanen zich na een vierjarige schande enigszins bescheiden zouden opstellen, maar zo zijn Amerikanen niet. Ook Biden begon op het podium voor het Capitool onmiddellijk weer te ronken over de rol die zijn land onder zijn leiding weer zou gaan spelen op het wereldtoneel. Tot zijn zes speerpunten behoort het herstel van het internationale aanzien van de VS. We zullen zien – ik was het vertrouwen in de Amerikaanse droom na één week Trump al finaal kwijt, en de 207 weken daarna is het wantrouwen alleen maar gegroeid. Wat is het voor land, wat is het voor volk, dat de leiding in handen geeft van een pathologisch liegende psychopaat? Een volk dat Trump nog bijna had herkozen?

Je kunt je afvragen of zo’n land door toedoen van een nieuwe president opeens weer een baken voor de wereld kan worden; voorlopig nog even op het reservebankje.

Volgens de factcheckers van The Washington Post deed Trump tijdens zijn presidentschap 30.529 onware of misleidende uitspraken – 21 per dag, de meeste via zijn Twitteraccount. Dat dient alleen daarom al te worden gearchiveerd, zodat historici later kunnen zien in welke lamentabele toestand de waarheid in de jaren 2016-2020 verkeerde. En in welke labiele toestand het land dat zich erdoor liet leiden.

Wat het presidentschap van Trump werkelijk heeft betekend weten we pas over een jaar of vijf. Was het de climax van een populistische golf die de wereld overspoelde, of is het presidentschap van Joe Biden een tijdelijke onderbreking, voor een nieuwe monstergolf de VS en de wereld treft?

Joe Biden moet het antwoord op die vraag formuleren. Hij moet een hoop door Trump achtergelaten vuiligheid opruimen en daarna (of daarmee) het populisme de wind uit de zeilen nemen. Zoals CNN-commentator Van Jones donderdag zei, zal hij daarvoor het gecombineerde politieke genie van Lincoln (1861-1865) én Roosevelt (1933-1945) nodig hebben – twee presidenten die steevast voorkomen in elke top-3 van beste presidenten uit de geschiedenis. Dat is een pittige opdracht.

Het is geen toeval dat Lincoln en Roosevelt president waren in zware tijden, de eerste tijdens de Burgeroorlog en de tweede tijdens de Grote Depressie en WO II. Crises halen kennelijk ook in presidenten het beste naar boven. Hopelijk is dat met Biden ook zo – de politieke crisis vraagt erom.

In Nederland staan politieke hitsers en Trump-fans als Wilders, Baudet en Eerdmans te trappelen om ook hier een Trump-revolte te ontketenen. De antwoorden die Biden vindt op het succesvolle populisme van Trump, zijn zodoende ook voor ons van belang.

Meer over