Dag kranten!

Twee digi-guru's voorspellen het einde der tijden voor papieren media

Amerika's digerati hebben het de hele week gehad over de onheilspellende woorden van een aantal van 's lands helderste internet profeten. Eerst kwam een rede van Steven Johnson op het South By Southwest Interactive Festival in Austin, Texas, daarna een essay zaterdag door de digitale media-geleerde Clay Shirky van de New York University.

Toekomst
Ze hadden het over de toekomst van het digitale nieuws en beiden hadden een sombere boodschap voor journalisten van papieren kranten, die al onder vuur liggen door de economische crisis die bijna alle Amerikaanse kranten treft.

De wijze van brengen was misschien anders, de boodfschap hetzelfde: kranten zijn verleden tijd, aldus beide visionairen. De traditionele business is niet langer houdbaar, zeiden Shirky en Johnson allebei. Kranten worden vervangen door futuristische digitale nieuwsnetwerken die nauwelijks nog lijken op hun archaïsche geprinte voorgangers.

Spelletjes
Johnson, auteur van het provocatieve Everything Bad is Good for You, een verdediging van de opvoedkundige waarde van video-spelletjes, noemde zijn rede 'Oude groei media en de toekomst van nieuws'. Maar het meeste van die groei ligt tien jaar van nu, eeuwen in internettijd.

Op korte termijn was zijn prognose somber. Het staat er lelijk voor en het wordt lelijker, bevestigde hij. Johnson, ook lid van het team dat de nieuwssite Outside.in oprichte voorspelde niet alleen dat bekende journalisten en redacteuren hun banen zullen verliezen, maar dat hele Amerikaanse steden hun kranten kwijtraken.

Maar in vergelijking met Clay Shirky was Johnson zonder meer positief. Shirky's online-essay in eigen beheer uitgegeven en getiteld Kranten denken het Ondenkbare, scheurde de gemakkelijke leugens kapot waaraan veel leiders van kranten vasthouden. 'De samenleving heeft geen kranten nodig, maar journalistiek', schreef hij heerlijk venijnig.

Pijn
Het oude business-model van betaalde inhoud kan niet zondermeer en zonder pijn naar nieuwe media worden overgebracht, legde hij uit. Niets werkt, zei Shirky, in een zieke krantencultuur die gebaseerd is 'op geloof'. Er is 'geen algemeen model' dat het kranten mogelijk maakt zichzelf te transformeren van een business-model voor drukwerk naar digitale ondernemingen.

Net als Steven Johnson is Clay Shirky vol hoop dat eventuele nieuwe digitale modellen de failliete gedrukte krantenindustrie zal vervangen. Maar zijn toekomstbeeld is nog meer science-fiction dan dat van Johnson.

'De komende decennia zullen verschillende uitgeverijen, vertegenwoordigd door innovatieve modellen die lopen van het non-profit ProPublica en WikiLeads tot consumenstenrapporten - proberen levensvatbare journalistiek opnieuw uit te vinden.

'Veel van deze modellen zullen falen', voorspelde hij. En zelfs op langere termijn staat niets vast, er is geen zekerheid dat het een succes wordt.

Neerslachtig
Ondertussen ziet de echte wereld de nauwkeurigheid van hun neerslachtige analyse. De afgelopen week kondigde de Hearst Corporation bijvoorbeeld de sluiting aan van Seattle's oudste krant the Post-Intelligencer.

En er zou in het personeel worden gesnoeid bij een aantal andere kranten, waaronder de San Diego Union-Tribune. Ondertussen identificeerde Time Magazine de tien regionale kranten die het meeste gevaar lopen, een koudmakende lijst waaronder zulke verheven historische publikaties als de Boston Globe en de San Francisco Chronicle.

Zoals Shirky schreef: 'Zo zijn echte revoluties', onveranderlijk bloedige en chaotische gebeurtenissen waarin 'oud spul sneller uitelkaar valt dan nieuw spul wordt opgebouwd'. Niet-Amerikaanse journalisten, uitgevers en redacteuren moeten goed nota nemen; zoals de onsentimentele Clay Shirky en Steven Johnson, ze moeten het ondenkbare denken en het zich het onvoorstelbare voorstellen.

Meer over