Commentaar

Consument kan verkrachting als oorlogswapen afwijzen en nee zeggen tegen conflictmobieltje

De wanhoopskreet van de Congolese gynaecoloog Denis Mukwege over het verkrachtingsvirus in zijn land moet serieus worden opgevolgd.

Carlijne Vos
De Congolese gynaecoloog Denis Mukwege nadat hij de Nobelprijs voor de Vrede heeft gewonnen.  Beeld AP
De Congolese gynaecoloog Denis Mukwege nadat hij de Nobelprijs voor de Vrede heeft gewonnen.Beeld AP

Verkrachting als oorlogswapen. Tegen deze gruwelijke vorm van onderdrukking vecht de Congolese gynaecoloog Denis Mukwege al meer dan 20 jaar. In 2018 ontving hij voor zijn werk de Nobelprijs voor de Vrede, nu vraagt hij opnieuw aandacht voor het ‘verkrachtingsvirus’ in zijn land met zijn vorige week verschenen boek De Kracht van vrouwen.

In zijn kliniek in Oost-Congo hebben Mukwege en zijn team al meer dan 70 duizend vrouwen en meisjes – waarschijnlijk een topje van de ijsberg – behandeld. Hij helpt de slachtoffers met hersteloperaties wanneer hun vagina is verwoest, helpt ze hun baby’s als gevolg van verkrachting te accepteren en de trauma’s te verwerken. Het lijkt een hopeloze strijd, zei hij zaterdag in een interview met de Volkskrant. Na 25 jaar van burgeroorlog en straffeloosheid is er niets verbeterd.

Kukweges noodkreet verdient steun en schreeuwt om actie. Te lang hebben bedrijven en consumenten de ogen gesloten voor de misstanden die plaatsvinden aan het eind van de productieketens, meestal in arme landen, ‘ver-van-ons-bed’. Het geweld in Congo draait om de toegang tot ’s lands unieke delfstoffen, waaronder kobalt en coltan, die onmisbaar zijn voor de productie van onze smartphone’s en batterijen voor elektrische auto’s of windmolens.

Het verkrachtingsgeweld is onderdeel van een strategie om de wetteloosheid in het land in stand te houden waarmee gewapende milities, betaald door belanghebbende politici en zakenmensen, de toegang tot die bodemschatten proberen te verkrijgen. Pogingen om het geweld te stoppen met een VN-troepenmacht hebben niets uitgehaald. Pas als afnemers – bedrijven en consumenten – zich volledig distantiëren van deze schimmige en gruwelijke grondstoffenoorlog zal er iets veranderen.

Daarom is veel strengere wetgeving nodig die bedrijven dwingt verantwoording af te leggen over de herkomst van grondstoffen. Om te voorkomen dat conflictmineralen via buurlanden, tussenhandelaren of schimmige financiële constructies worden ‘witgewassen’, moeten productieketens volkomen transparant worden. Bedrijven hebben er van nature belang bij om de mist in stand te houden en zullen er alles aan doen om strengere – voor hen kostbare en bedrijfsverstorende – wetgeving en regels tegen te gaan. Het is daarom aan de consument om bedrijven te dwingen tot transparantie en verantwoordelijkheid.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over