ColumnLoes Reijmer

Complotkranten zijn slecht voor ons. Waarom mogen ze ­reclame maken op de radio?

null Beeld
Loes Reijmer

De eerste keer dat ik het hoorde stond ik gapend voor het koffiezetapparaat. Misschien is het toeval, dacht ik, dat net nadat ik in badjas naar de radio ben gestrompeld, er eenmalig een spotje wordt uitgezonden dat ik nooit bij de publieke omroep had verwacht te horen. Maar vervolgens kwam de reclame nog een keer voorbij, en nog een keer. En zojuist, toen ik wilde checken wat er ook alweer gezegd wordt, was het meteen wéér raak. ‘Niemand weet hoe het echt zit, of toch wel? De Anderekrant.nl.’

Best veel reclame, voor een medium dat op de site meldt dat het ‘met een minimaal budget gerealiseerd is’, zelfs zo minimaal dat ‘alle auteurs belangeloos meewerken’.

De Andere Krant is een van de twee complotkranten die Nederland inmiddels rijk is. Waar je tot een paar jaar geleden nog aangewezen was op de duistere hoekjes van het internet, kun je nu een heuse krant in de bus ontvangen, met nieuws, analyses en poepsjieke hoofdredactionele commentaren. Je kunt er bijvoorbeeld lezen dat Nederland veel te negatief is over Poetin en dat het officiële verhaal over het neerstorten van de MH17 niet klopt, maar dat de traditionele media dat niet mogen vertellen. Dat geldt eigenlijk voor elk onderwerp dat in de krant aan bod komt.

Over de iets te warme banden tussen De Andere Krant en het Kremlin berichtte NRC Handelsblad vorig jaar al. Zo bleek een Rus die een bijdrage mocht leveren aan de MH17-editie ‘een grote speler in Ruslands propagandamachine’ en worden columns en artikelen gedeeld met het Russische staatsmedium Sputnik News.

Op het gebied van corona is er volgens de krant sprake van ‘een wereldomspannende machtsgreep’. We beleven een ‘great reset’ waarin we van ‘hyperkapitalisme naar hypercommunisme’ gaan, niets minder dan ‘een revolutie van bovenaf’ door roofkapitalisten die dankzij de vaccinatiecampagne óók nog eens voortdurend toegang hebben tot onze ‘chemische en genetische gesteldheid’.

Daarmee weten we meteen welke lectuur op de fractie-wc van Forum voor Democratie rondslingert. Ik dacht altijd dat de mannen hun verwrongen wereldbeeld in de avonduren vlijtig bij elkaar zaten te googlen, maar nu blijkt het allemaal bij elkaar in één krant te staan. Handig – zo blijft er meer tijd over voor wijnproeverijen en Holocaust-vergelijkingen.

Bij het horen van de bewuste radioreclame moest ik denken aan een vraag die Coen van de Ven onlangs opwierp in De Groene Amsterdammer. ‘Kijken we hier naar het summum van Nederlandse ruimdenkendheid en tolerantie?’, schreef hij over de ongemakkelijke toetreding van Ongehoord Nederland tot de publieke omroep. ‘Of naar het soort naïeve amoraliteit dat bijdraagt aan de eigen ondergang?’

Zeker, een omroep gefinancierd door belastinggeld is iets anders dan een reclame. Maar een belangrijke overeenkomst is dat beide, als zij eenmaal te horen en te zien zijn, het kwaliteitsstempel NPO dragen. En zo lijkt een dubieus medium als De Andere Krant plotseling toch een stuk betrouwbaarder.

Ster probeert ‘zoveel mogelijk een platform te bieden voor iedereen’, staat op de site, ‘want de vrijheid van meningsuiting is een groot goed’. Maar het is natuurlijk niet zo dat elke reclame wordt uitgezonden. Tabaksreclames mogen niet, reclames voor alcohol pas na 21 uur. Deze week nog stemde de Tweede Kamer terecht voor een verbod op gokreclames, omdat ze zouden leiden tot een toename in gokverslavingen.

Er zijn dus reclamebeperkingen voor dingen die héél slecht voor ons zijn. Kennelijk valt het verspreiden van destructieve desinformatie daar niet onder, terwijl dit precies het type informatie is dat wantrouwen voedt, families verscheurt en mensen simpelweg tot waanzin drijft. Wat misschien een kwestie van de vrijheid van meningsuiting lijkt, gaat eigenlijk over onze geestelijke en maatschappelijke gezondheid.

Meer over