Media inBrazilië

Braziliaanse pro-lifebeweging boekt succes met aanscherping abortuswet

Een verkracht meisje van 10 is de aanzet geweest voor een aangescherpte abortuswet in Brazilië. De operatiekamer wordt nu verhoorkamer, constateert onze correspondent Joost de Vries.

‘De arts of de zorginstelling die de patiënt (zwanger slachtoffer van verkrachting, red.) ontvangt, is verplicht de politie te informeren.(...) Het medisch dossier moet een gedetailleerd verslag bevatten met locatie en tijdstip, soort en vorm van geweld, beschrijving van de actoren en identificatie van eventuele getuigen.’ Dit zijn passages uit een aanscherping van Braziliës abortuswet, sinds vrijdag 28 augustus van kracht.

Het onderbreken van een zwangerschap kan in het grootste land van Latijns-Amerika alleen bij hoge uitzondering: een van de uitzonderingsgronden is verkrachting. De strenge wetgeving dateert van 1940, maar is onomstreden. 75 procent van de Brazilianen is het ermee eens of is zelfs voorstander van een totaalverbod, zo bleek vorig jaar uit een peiling van het gerenommeerde Datafolha.

De conservatieve en/of religieuze Brazilianen (ruim 40 procent) die tegen elke vorm van abortus zijn, kregen afgelopen week een cadeautje toegestopt van Eduardo Pazuello, minister van Volksgezondheid in het kabinet-Bolsonaro en generaal-majoor in het Braziliaanse leger. President Bolsonaro versleet twee voorgangers van Pazuello in de eerste maanden van de pandemie vanwege ruzie over het coronabeleid.

De militair loopt wel in de pas en voelt de achterban van de president goed aan. Pazuello’s amendement maakt van de operatiekamer een verhoorkamer. Het slachtoffer wordt verdachte: de arts moet de politie informeren en de zwangere vrouw een gedetailleerd verhoor afnemen. Bovendien moet de kliniek de patiënt wijzen op de mogelijkheid van ‘het visualiseren van de foetus’met een echo.

Jornal daGlobo-verslaggever Fernando Rêgo Barros legde vrijdag aan de kijkers uit dat in de bestaande wet het ‘vermoeden van waarachtigheid’ is vastgelegd: ‘Oftewel, het woord van de vrouw is voldoende om medische hulp te krijgen.’ De aanscherping stuit op kritiek van medici, zei hij. ‘Volgens velen zal dit slachtoffers intimideren en een risico vormen voor hun mentale en fysieke gezondheid.’

Het amendement komt niet uit de lucht vallen. Twee weken terug onderging een 10-jarig meisje een abortus. Ze was zwanger van haar oom. Het meisje werd onderwerp van een hoogoplopend debat op sociale media tussen conservatief-religieus en links-feministisch Brazilië. De extreemrechtse Sara Winter (ooit een geharnaste feminist) publiceerde de naam van het slachtoffer en de locatie van het ziekenhuis op internet.

Vervolgens ontstond een pro-lifedemonstratie voor de ingang van de kliniek. Linkse activisten smokkelden het meisje in de achterbak van een auto het ziekenhuis in. ‘Mensen riepen ‘moordenaars’ naar ons, naar het meisje, naar de artsen. Heel wreed’, zei Paula Viana, een van de vrouwen die het slachtoffer hielpen, tegen de Braziliaanse Marie Claire. ‘De demonstranten waren religieuze leiders en politici.’

De extreemrechtse Winter wordt mogelijk vervolgd voor privacyschending, toch boekte ze een overwinning. De regering koos uiteindelijk de kant van de conservatieve demonstranten. Het kind van 10 is voorlopig een van de laatste verkrachte meisjes die een abortus konden krijgen zonder eerst te worden verhoord.

Linkse parlementariërs sputteren tegen. Het communistische parlementslid Jandira Feghali kondigde op Twitter een motie aan tegen Pazuello’s nieuwe regels die volgens haar ‘psychologisch geweld tegen vrouwen’ bevorderen. Negen andere parlementariërs ondertekenden haar klacht. Ook de arts die de abortus uitvoerde, liet van zich horen. ‘Dit is in strijd met de medisch-ethische code. Dit is bedacht door zieke, slechte mensen die vrouwen laten lijden’, zei hij tegen nieuwssite Metrópoles. Depro-lifelobby hield zich stil op sociale media. Er was even niets om verontwaardigd over te zijn.

Joost de Vries is correspondent in Latijns-Amerika.

Meer over