OpinieNieuwe landbouw

‘Biologisch eten is ook in de bijstand betaalbaar’

Nog voordat een door zwaar landbouwverkeer beschadigde weg in het Friese terpdorpje Ee na renovatie feestelijk in gebruik kon worden genomen, was hij zwaar beschadigd. Door hetzelfde landbouwverkeer. Voor de grote stad ver-van-mijn-bedberichten die de media meestal niet halen.

Dat geldt wel voor de plannen van minister Carola Schouten die werkt aan een nieuw landbouwsysteem, waar tot dusver ‘belachelijk goedkoop’ en ‘belachelijk grote tractoren’ in elkaars verlengde lagen. Want: wat kunnen bijstandsgerechtigden straks nog eten als Schouten haar zin krijgt en kwantiteit plaatsmaakt voor kwaliteit met bijbehorend prijskaartje?

Al in 1974 liet een voorganger van Schouten, Fons van der Stee, onderzoek doen naar onze landbouw, waar schaalvergroting het toverwoord was geworden. Nederland ging de wereld voeden. Er ging geen dag voorbij of er verscheen ergens een uit de kluiten gewassen stal aan de horizon.

De beleidsnota Intensieve veehouderij liet 45 jaar geleden al wel zien dat er ooit grenzen aan de groei zouden ­komen. Vooral de uitwerpselen van de snelgroeiende veestapel waren een probleem. Probleempje, schreven de onderzoekers. Alternatieven lagen immers voor het oprapen: fabrieksmatige verwerking van mest en de mogelijkheid van dumping in zee.

Over de kosten van de vervuiling, doorgedrongen tot de waterputten in Noord-Brabant en Limburg, werd in die jaren op het departement maar liever niet gesproken. In 1952 (!) werd bij metingen in 500 onderzochte drinkwaterlocaties de wettelijke ­mininorm in ruim 67 procent van de gevallen overschreden.

Terug naar de kritiek van de bijstandsmoeders en -vaders over mogelijke gevolgen voor de portemonnee door Schoutens plannen. Eindelijk een minister, een boerendochter en alleenstaande moeder die naast blozende exportcijfers ook kijkt naar alle verborgen kosten, zoals de prijs voor natuurbehoud. Terecht stelt zij dat agrariërs geen loon naar werk krijgen. Voedsel was nog geen halve eeuw terug drie keer zo duur. Waar een halve eeuw geleden 40 procent van het inkomen opging aan voedsel, is dat nog maar 10 procent terwijl bijna het dubbele tegenwoordig wordt ­besteed aan vakanties en vertier.

Schouten vraagt Nederlanders nu de tering naar de nering te zetten. Omdat het moet, met het oog op klimaat, natuur, dierenwelzijn, herstel van biodiversiteit, om insecten en vogels niet te laten uitsterven. Kostelijk voedsel hoort volgens haar geen wegwerpartikel te zijn. Waarom niet per jaar een keer minder met vakantie en dat geld besteden aan kwaliteitsvoedsel, bijvoorbeeld biologisch?

Wat betreft de kleine portemonnee van consumenten ligt de oplossing in het verschiet. Meerdere boeren willen af van het Europese subsidiestelsel (voor ons in 2018 682 miljoen euro). We gaan het anders doen, zonder een milliliter Roundup (glyfosaat). De consument gaat er grif voor betalen en die 682 miljoen Brusselse euro’s worden o.a. besteed aan de consument met de kleine portemonnee. Boeren worden onze beste vrienden.

Kees Kooman, auteur van het net verschenen Nieuw Boeren.

Meer over