CommentaarCarlijne Vos

Biodiversiteit en duurzame landbouw vragen om een aanpak vanuit Europa

null Beeld ANP
Beeld ANP

Een nieuw kabinet moet Europese ambities volgen en de strijd aangaan met boeren en voedselbedrijven.

In 2030 moet 25 procent van de landbouwgrond biologisch zijn, zo wil de Europese Commissie. Om dit te bereiken zal Nederland alle zeilen moeten bijzetten; op dit moment wordt immers op nog geen 3,7 procent van de grond biologisch geboerd en ook de Nederlandse consument kiest nog steeds mondjesmaat voor duurzame producten.

Het roer moet dus om en er valt geen tijd meer te verliezen. Met de biodiversiteit gaat het rap bergafwaarts en in dichtbevolkt Nederland botsen nu al andere activiteiten, zoals woningbouw, duurzame energie en infrastructuur, met de zwaar gesubsidieerde intensieve landbouw en veehouderij. Een nieuw kabinet zal het dus nu echt moeten opnemen tegen de machtige landbouwlobby, maar ook tegen de grote voedselproducenten en supermarkten die met stuntaanbiedingen en kiloknallers een desastreus en bovendien ongezond voedselsysteem in stand houden.

Om de noodzakelijke omslag te bewerkstelligen wordt in de zogeheten ‘Farm to Fork’-strategie van de Commissie langs de hele voedselketen aan prijsknoppen gedraaid. Overschakelen naar duurzame landbouw wordt beloond, duurzame keuzes in de supermarkt worden goedkoper of voor lage inkomens gesubsidieerd. Deze bewegingen moeten ook synchroon worden ingezet. Het heeft immers geen zin duurzaam voedsel in de winkel aan te prijzen als dat niet voldoende wordt geproduceerd en andersom.

Ook voedselbedrijven en retailers moeten niet worden ontzien bij deze aanpak. Zij houden het on-duurzame landbouwsysteem in stand omdat zij met hun inkoopmacht dwingen tot schaalvergroting en intensivering. Als boeren hun productievolumes zien dalen bij het overschakelen op duurzame landbouw, moeten daar hogere - gesubsidieerde - prijzen tegenover staan. In die prijsvorming hebben inkopers én consumenten een bepalende en vaak schadelijke rol: zij willen immers zo veel mogelijk voedsel verkopen, respectievelijk kopen, voor de laagste prijs.

De grote uitdaging voor eurocommissaris Frans Timmermans wordt dan ook om het integrale plan in stand te houden en alle spelers in de voedselketen mee te nemen. Op het moment dat lidstaten gaan tornen aan maatregelen stort het hele kaartenhuis in. Het valt daarom te hopen dat een nieuw kabinet de Europese ambities gewoon volgt, niet direct afschuift op andere minder dichtbevolkte lidstaten - zoals het vaak geneigd is te doen - en de strijd aangaat met boeren en voedselbedrijven.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over