ColumnKoen Haegens

Beleggerstip #1: zonder schimmigheid valt er weinig te verdienen

null Beeld

Zoekend naar een zomerhuisje viel het me weer op: hoe open en doorzichtig onze economie op het eerste gezicht is geworden. Voorbij is de tijd waarin vakantie boeken een gok was. Dat, als je eenmaal was gearriveerd, de camping naast een rokende fabriek bleek te staan. Dankzij vergelijkingssites heeft elke reiziger alle voors en tegens op een rij - inclusief beoordelingen van andere bezoekers. Die transparantie drukt ook nog eens de prijzen, blijkt uit onderzoek.

Op de beurzen lijkt iets soortgelijks gaande. Al 1,75 miljoen Nederlandse huishoudens hebben ontdekt dat, terwijl de spaarrente nihil blijft, beleggen nooit eerder zo goedkoop en makkelijk was. Onlinebrokers als het Amerikaanse Robinhood en in Nederland Degiro en Bux doen de tarieven kelderen. De klant is koning, te meer omdat hij via internet beschikt over alle mogelijke gegevens. Voorlopig hoogtepunt is de coup rond het aandeel GameStop eind januari. Kleine handelaren, die elkaar vinden op discussieplatform Reddit, waren de grote hedgefondsen te slim af.

Op de euforie volgt ontnuchtering. Een deel van de 13 miljoen Robinhood-gebruikers vraagt zich hardop af hoe zo’n beleggingsapp grotendeels gratis kan zijn. Het antwoord: dat is het niet. Net als bij Facebook of Google betalen gebruikers met hun data. Over de talloze transacties van wat grote investeerders in het verleden minachtend ‘het domme geld’ noemden, wordt geen commissie berekend. De handelaren die ze uitvoeren, denken hiervan namelijk te kunnen profiteren.

Dat riekt naar belangenconflicten. Zo beschikken kapitaalkrachtige partijen als high frequency traders, in de volksmond bekend als ‘flitshandelaren’, over snellere verbindingen, superieure algoritmes en meer informatie. Daarbij komt dat steeds meer aandelen buiten de bekende beurzen om van eigenaar wisselen. Bijvoorbeeld in zogenoemde ‘dark pools’. Gewone beleggers, zo vat Oxford-hoogleraar politieke economie Walter Mattli het samen in zijn boek Darkness by design, lopen hierdoor ‘het risico meer te betalen voor de aandelen die zij kopen of minder te krijgen voor de aandelen die ze verkopen.’

Wie door deze bril naar de financiële markten kijkt, ziet plotseling overal duistere hoekjes en schemerige steegjes. Niks transparantie dus. In de woorden van Financial Times-columnist Gillian Tett: ‘Het deel van de financiële markten dat gewone investeerders zien (...) is slechts het topje van de ijsberg van transacties, onderlinge verbanden en prijzen.’

Ooit sprak Bill Gates lyrische woorden over de opkomst van wat hij ‘friction-free capitalism’ doopte. Nieuwe informatietechnologie zou korte metten maken met de ongelijke verdeling van informatie, hoge zoekkosten en ondoorzichtige verdienmodellen. In werkelijkheid roept die ontwikkeling direct een tegenreactie op. Logisch: zonder schimmigheid zou een aardig deel van de huidige winsten verdampen.

En mijn vakantie? Als onlineklant laat ik, zoekend en kopend, een spoor van data achter. Met behulp daarvan kunnen bedrijven straks inschatten of ik bereid ben meer te betalen voor een vlucht, laptop of vakantieadres. Eind vorig jaar waarschuwde de Autoriteit Financiële Markten voor dit ‘gepersonaliseerd beprijzen van producten’. Gelukkig is het nog niet zover. Eerst maar eens genieten van dat droomhuis in Italië.

Lees meer over de gebeurtenissen rond GameStop

De GameStop-revolte is gecrasht, maar krijgt nog een verrassend politiek staartje

Hoe miljoenen kleine beleggers voor een revolutie op de beurs zorgden

Financieel activisme à la GameStop is hip & hoopvol - maar wat is nou eigenlijk het doel?

Meer over