ColumnHeleen Mees

Babyboomers hebben het geld en de morele plicht om de jongste generatie te compenseren

null Beeld

De coronapandemie heeft een scherpe generatiekloof blootgelegd. Hoewel het virus voor de meeste mensen onder de 65 jaar niet veel meer is dan een griep, is het hele openbare leven stilgelegd omdat de ic’s anders de aanvoer van coronapatiënten boven de 65 jaar niet aankan. Het leven van veel jongeren wordt op zijn kop gezet om dat van zoveel mogelijk 65-plussers te redden.

Voor millennials (geboren tussen 1980 en 1995) is de coronacrisis na de kredietcisis en de crisis in de eurozone al de derde economische crisis in hun leven. De kans is groot dat het langdurige thuisonderwijs de ontwikkeling van Generatie Z (geboren tussen 1995 en 2015) structureel schaadt en dan met name leerlingen uit sociaal zwakkere milieus voor wie school juist de broodnodige structuur biedt.

Je zou daarom verwachten dat er draagvlak zou ontstaan voor herverdeling tussen generaties. The Financial Times voorspelde afgelopen zomer dat generationele herverdeling een van de dominante politieke thema’s zou worden, maar dat is niet helemaal uitgekomen. Weliswaar is de linkse senator en presidentskandidaat Bernie Sanders in de VS erg populair onder millennials, maar de verschuiving naar links heeft de Democraten meer stemmen gekost dan het heeft opgeleverd.

In Nederland is de situatie nog veel erger. De linkse partijen staan op fors verlies vergeleken met de huidige zetelverdeling in de Tweede Kamer. De rechtse partijen profiteren juist van de coronacrisis. Dit najaar was het bon ton om Fatima en Mohammed de schuld te geven van de tweede golf terwijl die net zozeer te wijten was aan terugkerende vakantiegangers. Bovendien is het coronavirus aanvankelijk in Nederland verspreid door après-skieënde wintersporters en carnavalvierende Brabanders.

Van enige steun voor generationele herverdeling is geen enkele sprake. De Nederlandsche Bank opperde begin deze maand om de eigen woning stapsgewijs in box 3 te gaan belasten. Daardoor zou het kapitaal in de eigen woning (marktwaarde minus hypotheekschuld) op dezelfde wijze worden belast als andere vormen van kapitaal, zoals spaartegoeden en beleggingen. De storm die op rechts opstak was zo groot dat de hoofd-econoom van DNB, Olaf Sleijpen, er een blog vol sussende woorden aan moest wijden.

DNB wil de eigen woning in box 3 belasten om de verschillen in woonlasten tussen huurders en eigenaren van een eigen woning te verkleinen. Maar DNB had er ook op moeten wijzen dat het eigenwoningbezit tot een enorme scheefgroei in de verdeling van vermogens tussen generaties leidt. Huishoudens in de leeftijdscategorie 65 tot 75 jaar (de babyboompiek) hebben een doorsneevermogen van 160 duizend euro. Zij zagen hun doorsneevermogen tussen 2006 en 2019 jaar het hardste stijgen.

De 55 tot 65-jarigen van nu hebben minder vermogen dan de piekbabyboomers hadden toen zij zo oud waren. En daar blijft het niet bij. Voor elke leeftijdscategorie onder de 65 jaar geldt dat ze in doorsnee minder vermogen hebben dat hun leeftijdgenoten in 2006. De generaties beneden de 65-jaar zijn letterlijk armer dan hun voorgangers en het verschil wordt per generatie groter. De belangrijkste verklaring is het eigenwoningbezit.

Babyboomers hebben maximaal geprofiteerd van de stijging van de huizenprijzen. Die stijging is het gevolg van de gunstige fiscale behandeling en de globalisering. Die laatste heeft ertoe geleid dat de hypotheekrente flink is gedaald waardoor het kopen van een huis steeds aantrekkelijker is geworden en de trek naar de grote steden een grote vlucht heeft genomen.

Sommige economen beweren dat het vermogen in het eigen huis geen echt vermogen is omdat je nu eenmaal ergens moet wonen. Als je je huis verkoopt moet je ook meer betalen voor een nieuw huis.

Maar voor babyboomers is het vermogen in de eigen woning wel echt vermogen. Nog even en ze verruilen hun huis voor een aanleunwoning – die ze huren. Dan hebben ze een fiks vermogen en geen tijd meer om het op te maken. Dat geld laten ze aan hun kinderen na. De CBS-cijfers maken pijnlijk duidelijk dat diegenen die het meeste erven dat geld het minste nodig hebben omdat ze zelf al een hoog inkomen hebben.

De babyboomers hebben het geld en de morele plicht om de jongste generaties te compenseren voor de schade die de lockdown heeft aangericht.

Heleen Mees is econoom.

Meer over