ColumnKelli van der Wals

Apple mag dan de schermtijd willen verkleinen, de schermen zelf worden alleen maar groter

null Beeld
Kelli van der Wals

Iedereen met een iPhone – behoorlijk wat mensen dus – kan sinds deze week iOS 12 installeren, de nieuwste versie van het besturingssysteem van de smartphone. Op de telefoon zelf wordt de software-update ronkend beschreven, met woorden als ‘verbeterd’, ‘spannend’ en ‘boeiender’. Er worden zogeheten ‘memoji’s’ geïntroduceerd (‘nieuwe animoji’s die je beter kunt aanpassen’ en die ‘berichten nog expressiever en leuker’ gaan maken). En een functie waarvan de kromme beschrijving zo uit de Ikea-gids lijkt weggelopen: ‘Met schermtijd krijgen jij en je gezin meer inzicht in en controle over de tijd die jullie op apparaten besteden.’ Ik zie een blankhouten opbergmeubel voor me met speciale vakjes voor telefoons en iPads.

‘Schermtijd’ is een app waarmee iPhone-bezitters kunnen zien hoe vaak zij die dag hun telefoon oppakten, hoe lang zij naar het scherm staarden, welke apps er aanstonden en hoeveel notificaties ze kregen. Iedere zondag stuurt Apple zelf een notificatie, met een schermtijd-weekoverzicht. Zo geeft het bedrijf in ieder geval de indruk de consument te willen helpen bij het inperken van de hoeveelheid schermtijd.

Een soortgelijke indruk gaf Instagram deze zomer, met de introductie van de functie ‘You’re All Caught Up’. Als een Instagramgebruiker alle nieuwe berichten van de voorgaande twee dagen heeft gezien, wordt er een streep onder de berichten getrokken, met een groen vinkje en de boodschap dat alles voorbij is gekomen. De makers van de app voorkomen daarmee overbodig doorscrollen. Aardig van ze.

Al schijnt het voor Instagram vooral een manier te zijn om hun algoritmisch bepaalde tijdlijn erdoor te blijven duwen, terwijl gebruikers juist vragen om een chronologische volgorde. Zo deed Instagram dat vroeger: nieuwste bericht boven, een-na-nieuwste eronder, et cetera. Maar sinds 2016 worden de posts gehusseld ter manipulatie van de geest en ten behoeve van adverteerders.

Een weinig aantrekkelijke gedachte, sinds door het Cambridge Analytica-schandaal duidelijk is geworden dat die algoritmes zelfs ons stemgedrag kunnen beïnvloeden. Een nog veel enger idee dan de exorbitante aandacht die we aan onze telefoonschermen geven.

Instagram houdt stug vast aan zijn huidige opzet, maar om de gebruiker toch nog een beetje een gevoel van controle te geven wil het sociale netwerk best even aangeven: zo, nu heb je alles wel gezien. Een symbolisch gebaar dat verder weinig verandert.

Stelt Apples ‘schermtijd’ meer voor? Het zou zomaar kunnen dat wie haar persoonlijke telefoongebruik in grote zwarte cijfers en confronterende staafgrafieken te zien krijgt, vol walging haar smartphone terzijde schuift – en dat de liefdesrelatie met het apparaat zich nooit meer helemaal zal herstellen.

Het zou ook kunnen dat wie het cijfer eenmaal kent, snel aan de gedachte is gewend. En Apple mag dan de schermtijd willen verkleinen, de schermen zelf worden alleen maar groter. En groter, en groter.

‘Welcome to the big screens’, is de slogan waarmee de nieuwste iPhones werden gepresenteerd. Het scherm van de nieuwe iPhone XS Max – sinds vrijdag verkrijgbaar – heeft bijna acht centimeter in de breedte om je vingers omheen te vouwen, is zo groot als je gezicht en moet met twee handen worden vastgehouden. Een nog groter zwart rechthoek op je bureau, een nog ruimer oplichtend vlak voor je ogen.

Dat lijkt me toch eerder een pleidooi voor meer, dan voor minder scherm.

Meer over