De week van de hoofdredacteurPieter Klok

Als journalist moet je continu afvragen of je angsten en zorgen wel de juiste zijn

null Beeld

Vanwege onze honderdste verjaardag duikt Sander van Walsum wekelijks in onze geschiedenis en steeds weet hij met een verrassende vondst boven water te komen. Zo bleek de Volkskrant in januari 1940 banger voor de Russen dan voor de Duitsers. Van Walsum toont elke keer aan hoe moeilijk het is om de geschiedenis te lezen als die zich onder je ogen afspeelt. Wat op dat moment het grootste gevaar lijkt, blijkt dat achteraf lang niet altijd te zijn. Een nuttige les nu we de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog doormaken.

Ter gelegenheid van de verschijning van het boek De eeuw van de Volkskrant schreef Alex Burghoorn deze week een prachtig verhaal over Jan van Wieringen, in de jaren tachtig de Volkskrant-correspondent in de VS. Van Wieringen schreef als een van de eersten over een mysterieus virus dat onder homo’s in New York rondging.

Er speelde zich een enorm drama af, maar wonderlijk genoeg werd het Van Wieringen niet in dank afgenomen dat hij dit uitgebreid beschreef. Zijn verhalen werkten de stigmatisering van homo’s in de hand, luidde het verwijt, net nu die zich aan het emanciperen waren. Of Van Wieringen zich hierdoor liet intimideren weten we niet, wel dat hij er in de jaren daarna weinig over schreef. Toen hijzelf aan het virus bezweek, werd dat in de necrologie in de Volkskrant niet eens vermeld.

De angst voor stigmatisering leidde ertoe dat de ravage die het virus aanrichtte te weinig aandacht heeft gekregen, kun je achteraf concluderen. De les is dat je je als journalist continu moet afvragen of je angsten en zorgen wel de juiste zijn.

Zelf kreeg ik deze week bezoek van Noortje Vesters, kleindochter van de eerste hoofdredacteur van de Volkskrant en dochter van Jan Vesters jr., die tussen 1927 en 1968 voor de krant werkte en lange tijd de tweede man was.

Ze overhandigde me een brief van 7 augustus 1941. Volkskrant-redacteuren die vlak daarvoor ontslag hebben genomen omdat ze zich niet konden vinden in de redactionele koers van de nieuwe NSB-hoofdredacteur, vragen daarin of hij hun naam uit de krant wil verwijderen en de mededeling kan doen dat zij ‘vanaf die datum geen verantwoordelijkheid voor de redactionele inhoud van ‘De Volkskrant’ aanvaarden’. Toen was inmiddels wel duidelijk uit welke hoek het echte gevaar kwam.

Meer over