Columnkustaw bessems

Als het makkelijk was, waren er wel meer Peter R. de Vriezen

null Beeld

Verdriet gaat altijd ook over jezelf. Natuurlijk kun je meeleven. Met Peter R. de Vries. Met zijn familie, geliefde, vrienden en collega’s. Met de lange stoet mensen die hij steunde in de zwaarst denkbare omstandigheden en die zijn steun nu missen. Maar wie laat op een begrafenis niet in gedachten de eigen doden passeren? Wie houdt na slecht nieuws over een ander niet zijn dierbaren even extra stevig vast?

Helemaal wanneer iemand wordt vermoord om wat hij doet. Een moment om de eigen stam te overzien: is iedereen oké, doet iedereen voorzichtig? Zelfs als geen één lid van die stam zulke risico’s neemt als De Vries deed. Zelfs al is er geen enkele reden om aan te nemen dat iemand hetzelfde lot beschoren zal zijn. Dat is geen rationeel proces. Het is wat intimidatie effectief maakt: onwillekeurig prent je de lijnen in je hoofd waar je kennelijk niet zonder gevaar voor eigen leven overheen kunt. En de meesten van ons blijven daar ruim bij uit de buurt.

Veel vrome voornemens waren er van de week om in de geest van De Vries te blijven handelen. Strijden tegen onrecht moeten we, werd gezegd. En dat kun je moeilijk een slecht streven vinden. Maar het is wel lekker algemeen. De eigenlijke vraag is: doe je dat ook ten koste van jezelf? Hoe ver ben je bereid te gaan? Als het makkelijk was, waren er wel meer Peter R. de Vriezen.

Het is niet vanzelfsprekend dat mensen een beroep kiezen waarin ze anderen beschermen, redden, helpen of informeren en waar risico’s bij horen. Evenmin dat er mensen zijn die ondanks dreigementen blijven zeggen, schrijven of maken wat ze belangrijk vinden. En ook niet dat er mensen zijn die het onheil nooit hebben opgezocht, maar daartegen opgewassen blijken wanneer het zich voordoet. Het was volkomen begrijpelijk geweest als de makers van RTL Boulevard het bijltje erbij neer hadden gegooid toen ze hoorden dat in de onderwereld plannen rondgingen voor een aanslag op hun studio. Maar ze pakten zichzelf bij elkaar en eerden hun coryfee. Ontroerend.

De collega-misdaadverslaggevers van Peter R. de Vries, soms zelf zwaar bedreigd, hebben hun werk niet neergelegd. Eén brak, toen hij uitlegde dat hij het liefst zou weglopen maar vond dat hij dat juist nu niet meer kon doen. De advocaten van kroongetuige Nabil B. gaan ook verder. Ze verstopten zich niet, maar legden bloemen in de Lange Leidsedwarsstraat en haalden op tv herinneringen op aan hun vriend en gevallen medestrijder.

Ik kende Peter R. de Vries nauwelijks en ben toch erg aangedaan, dus wat projecteerde ik zelf op hem? In elk geval twee dingen. Met zijn moord leek het of er een mogelijkheid werd weggeslagen die je altijd in het leven nog zou kunnen kiezen, mocht dat nodig zijn. Terwijl hij overduidelijk gevaar liep, verwachtte ik toch nooit dat hem iets zou overkomen. En in de dagen tussen de schietpartij en zijn overlijden had ik de vreemde verwachting dat hij het zou redden door wie hij was. Alsof hij – en wie weet dus iedereen! – met ongenaakbaarheid het noodlot kon bedwingen. Kinderlijk zelfbedrog. Gewetenloosheid is gewetenloosheid en een kogel is een kogel.

Het tweede zit in die bijstand aan de kroongetuige. De man is zelf een crimineel, de inzet van kroongetuigen is dubieus. Wie hem helpt, heeft daar persoonlijk alleen maar bij te verliezen. En moet dat dus, behalve misschien voor een beetje eer, haast wel doen omwille van het principe. Uit liefde voor het beschermende bouwwerk waarin wij allen wonen.

Hoe breekbaar dat bouwwerk is, is om te janken.

Meer over