Commentaar

Als de Kamer wil dat Bergkamp grenzen stelt, zal zij haar te hulp moeten komen

Eindelijk dringt in de Kamer het besef door wat het debat daar doet met de sfeer in het land. Maar de voorzitter alleen kan dat probleem niet oplossen.

Raoul du Pré
Kamervoorzitter Vera Bergkamp  reageert nadat Kamerleden kritiek hebben geuit op hoe zij het debat leidt. Beeld Freek van den Bergh
Kamervoorzitter Vera Bergkamp reageert nadat Kamerleden kritiek hebben geuit op hoe zij het debat leidt.Beeld Freek van den Bergh

Vera Bergkamp beleeft geen gelukkig begin van haar voorzitterschap van de Tweede Kamer. Het toch al ontsporende debat in de nationale vergaderzaal loopt sinds de verkiezingen steeds verder uit de rails. Onder aanvoering van PVV en FvD zijn beledigingen inmiddels bijna wekelijks aan de orde. En steeds nadrukkelijker draaien de schijnwerpers richting de voorzitter: wat gaat zij daar aan doen?

Dat is een nieuwe ontwikkeling. Al vijftien jaar manoeuvreert de Kamer in de omgang met PVV-leider Wilders tussen twee strategieën. Eén: negeren, met het risico dat in het parlement van alles wordt geroepen zonder dat er weerwoord op klinkt. Twee: er hard tegenin gaan, met het risico dat hele debatten zich telkens weer voltrekken volgens het frame dat de PVV heeft bedacht. GroenLinks-leider Klaver sprak over die strategie dinsdag zijn aarzelingen uit: ‘We moeten eraan voorbij dat we doen alsof dit een normale mening is, waar ik dan vervolgens ook een mening tegenover zet, waardoor het lijkt alsof wij het gewoon met elkaar oneens zijn.’

Vandaar dat Klaver Bergkamp opriep tot een derde strategie. Wilders buiten het debat plaatsen als hij de grenzen van de democratische rechtsorde overschrijdt. In verschillende toonaarden kreeg Klaver daarvoor bijval van een groot deel van de Kamer, al was het niet zonder aarzeling. Bergkamp zelf toonde zich overvallen door het verzoek.

Daarop kwam zij onder vuur te liggen wegens een verondersteld gebrek aan leiding. Dat is niet helemaal terecht. Het gezag van de voorzitter reikt niet verder dan het gezag dat haar door de Kamer wordt gegund. Het is immers niet niks, een volksvertegenwoordiger de mond snoeren. Het protest van de getroffenen zal fel en luidruchtig zijn, de woede jegens de voorzitter massief. De Kamer kan niet van Bergkamp verlangen dat ze die verantwoordelijkheid in haar eentje op haar schouders neemt.

De zaak is daar bovendien te principieel voor. Want de vrijheid van meningsuiting is groot, zeker in de Kamer. Er mag heel veel. Maar wat niet zou moeten mogen is het verdacht maken van alle Kamerleden met een islamitische achtergrond, het beoordelen van ministers op grond van hun afkomst, het stelselmatig beschuldigen van minderheden van alles wat er mis is in Nederland en het dehumaniseren van hele delen van de bevolking door ze weg te zetten als terroristen en ‘laffe Afrikaanse en Arabische roedels’, zoals Wilders deze week weer deed.

Het is goed dat in de Kamer het besef doordringt wat de maatschappelijke weerslag is als dat zo steeds maar door kan gaan. De Kamer in haar huidige hoedanigheid is een belangrijke aanjager van de polarisatie in het land. Het Reglement van Orde biedt aanknopingspunten om de microfoon gewoon eens uit te zetten. En anders kan dat reglement altijd worden aangepast. Daar heeft Bergkamp wel de rugdekking voor nodig van zeker 80 procent van de Kamer. Die zal nu zelf moeten laten zien dat het menens is.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over