CommentaarRaoul du Pré

Als de formatie alleen met een deadline lukt, moeten we die maar eens inbouwen

Mark Rutte (VVD) en Sigrid Kaag (D66) in de tuin van het Logement voor gesprekken over de kabinetsformatie. Beeld ANP
Mark Rutte (VVD) en Sigrid Kaag (D66) in de tuin van het Logement voor gesprekken over de kabinetsformatie.Beeld ANP

Na ruim zes maanden keert de formatie terug op het punt waar we op de avond van 17 maart begonnen: een doorstart van Rutte III, misschien nog met PvdA en Groenlinks erbij.

Zo heeft Johan Remkes er toch nog drie weken over gedaan voordat hij de verzamelde politieke leiders het mes op de keel zette. De eeuwig pratende partijen mochten woensdag kiezen: nu eindelijk serieus onderhandelen of nieuwe verkiezingen uitschrijven.

Het is een blamage dat het zover heeft moeten komen. In april waren er even verzachtende omstandigheden, toen VVD-leider Rutte bijna bezweek onder de vertrouwenscrisis die hij zelf veroorzaakte. Er was tijd nodig voor herbezinning en het innemen van nieuwe posities. Herman Tjeenk Willink werd er speciaal voor teruggeroepen van zijn pensioen.

Maar al sinds juni is er geen excuus meer voor het eindeloze dralen. De aanzet tot een regeerakkoord die VVD en D66 samen schreven, bood meer dan genoeg aanknopingspunten om op zoek te gaan naar werkbare meerderheden. Maar VVD en CDA bleven volharden in hun weerzin tegen PvdA en GroenLinks, zonder dat met die partijen één inhoudelijk gesprek werd gevoerd. Op haar beurt liep D66-leider Kaag vast in een moeilijk te begrijpen aversie tegen de ChristenUnie − alsof die partij in het vorige kabinet niet vaak op essentiële punten juist een belangrijke bondgenoot was voor de Democraten.

Informateur Mariëtte Hamer toonde veel geduld, hopend dat de schaamte bij de hoofdrolspelers vanzelf zou intreden. Dat bleek naïef. Pas toen Remkes serieus dreigde met nieuwe verkiezingen kwam woensdag beweging op gang, resulterend in de uitkomst die al op de avond van de verkiezingen zeer voor de hand lag: gesprekken over een doorstart van Rutte III, misschien nog met PvdA en Groenlinks erbij.

Daarmee is nog niet gezegd dat dat kabinet er komt − met name in het stikstofdossier liggen nog grote meningsverschillen te wachten − maar gezien de voorgeschiedenis is er ook geen enkele reden om te denken dat die partijen het niet eens kunnen worden over de grote problemen die in de komende vier jaar moeten worden aangepakt.

De nuchtere vaststelling is dan ook dat er zeker vijf maanden kostbare tijd is verspild. En aangezien dat al de tweede keer is − na de recordformatie van 2017 − wordt het tijd om de deadline die Remkes woensdag stelde gewoon maar eens in te bouwen in het formatieproces: een dag of honderd om te formeren, anders nieuwe verkiezingen. Kennelijk kan het niet anders.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over