ColumnSheila Sitalsing

Al had Hoekstra zijn verdiensten kruipend naar een toeslagenslachtoffer gebracht

null Beeld

Uit de 11,9 miljoen documenten uit diverse belastingparadijzen die samen de Pandora Papers vormen, destilleerden journalisten niet alleen de naam van kleine krabbelaar Wopke Hoekstra, met zijn mini-investering die via de Britse Maagdeneilanden naar goede werken ‘in Afrika’ liep. Ze diepten ook de naam Raffaele Amato op. Amato is een Italiaanse maffiabaas, cocaïnehandelaar en moordenaar, veroordeeld tot twintig jaar gevangenisstraf. Ook hij was klant van zo’n firma die waarden als discretie en kosteneffectiviteit hoog in het vaandel dragen – gewoon in het Verenigd Koninkrijk in zijn geval.

Waarmee we bij de kern van de zaak zijn aangeland: belastinghavens en verstopparadijzen zijn plekken van de duivel. Hier kunnen ’s werelds criminelen, terroristen en despoten met bloed aan hun handen en miezerige corrupte leiders hun vermogens veilig stellen. Daarna kopen ze voor 22 miljoen euro een chateau aan de Côte d’Azur, zoals de Tsjechische premier Andrej Babiš deed (lees vooral ook het stuk over Babiš, belangenverstrengeling en een milieuramp). Of wapens. Of financieren ze een oorlog. Orkestreren ze een aanslag. Spelen ze voor god.

Naar een zwart gat als de Maagdeneilanden lopen snelwegen met afslagen naar de Zuidas van Amsterdam, of de City van Londen. Europa heeft pas sinds kort het eigen huis ietwat gekuist; het sluiten van brievenbusmaatschappijen gebeurt met frisse tegenin, begin deze eeuw verdedigde Luxemburg nog met hand en tand zijn bankgeheim, aan de rafelranden van de Europese Unie hebben zich veel te lang fiscale piratennesten als Liechtenstein weten te handhaven. De Italiaanse schrijver-onderzoeker Roberto Saviano, die het boek Gomorra schreef waarin de maffiabaas van hierboven figureert, legde al eens in de Volkskrant uit hoe de lijntjes lopen tussen belastingrotonde Nederland en de moord op een advocaat.

Via ontduikings- en ontwijkingsroutes ontlopen multinationals belastingen. Vooral ontwikkelingslanden met weinig alternatieve inkomsten hebben daar last van. Corrupte leiders en hun coterie gebruiken diezelfde routes om staatskassen leeg te dragen en complete gemeenschappen te beroven van een toekomst. Zoals Isabel dos Santos, die van de Angolese staat stal. Dat ging deels via Nederland.

Aan de Pandora Papers gingen de Panama Papers vooraf en de Paradise Papers en de Luanda Leaks. Na elke publicatie worden de netten iets strakker aangehaald. Parlementen komen in opstand, witwasboetes worden verhoogd, geld wordt teruggeharkt – bij Dos Santos is daarmee succes geboekt.

Waarom het toch vechten tegen de bierkaai is, blijkt uit de reacties van Hoekstra en een paar van zijn investeringsvrinden op de onthullingen. Ze hadden het met de beste bedoelingen gedaan, ze hadden niet goed opgelet, dat van die Maagdeneilanden was gemakzucht geweest, niks anders. Bovendien, zei Hoekstra, had hij zijn verdiensten aan een goed doel gedoneerd.

Het punt is: het is volslagen irrelevant of de intenties deugden. Al had Hoekstra zijn verdiensten kruipend naar een toeslagenslachtoffer gebracht.

Waar het om gaat is dat een gezelschap van prominenten uit de bestuurlijke en financiële elite – een partner bij McKinsey en senator, diverse commissarissen bij banken die godbetert belast zijn met witwasbestrijding – niet lijkt te willen begrijpen dat iedereen die een belastinghaven gebruikt, bijdraagt aan de instandhouding ervan. Er is nog een lange weg te gaan.

Meer over