Kantelmoment 2020Donatello Piras

Achteraf was het niet verstandig om ons Nederlanders deze zomer zoveel vrijheid te geven

null Beeld

Maandelijks geeft de opinieredactie een gastcolumnist een podium op volkskrant.nl. We vroegen enkelen van hen naar het moment van 2020 dat hun de ogen opende. Donatello Piras over de laatste zomerse persconferentie van Rutte.

‘De coronacijfers zijn stabiel laag of licht dalend. We hadden voor het eerst in maanden een dag met nul corona-sterfgevallen.’ Met deze zinnen opende premier Rutte op 24 juni de laatste persconferentie voordat we massaal op zomervakantie gingen. Om bij thuiskomst een geleidelijke, koude douche te krijgen die op het moment van schrijven is uitgemond in een harde, donkere lockdown. Als ik terugdenk aan die laatste week van juni, herinner ik mij vooral de collectieve opluchting. De NOS kopte: ‘Er mag veel meer.’ En Nu.nl schreef in een analyse: ‘We mogen meer dan gedacht.’

Dit was een duidelijk kantelpunt in de communicatie rond de covid-19-pandemie. En er veranderde nog veel meer. In juni namen we ook afscheid van de persconferenties op het ministerie van Justitie en Veiligheid. ‘We willen toch definitief af van het crisissfeertje waarin maatregelen worden uitgerold’, sprak een ingewijde. Ook kwam er een einde aan de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb). We gingen naar het ‘nieuwe normaal’ en daar paste een andere vorm van communicatie bij. Terwijl de meeste Nederlanders zich gedroegen als koeien die voor het eerst na een lange, donkere winter weer de wei in mochten, ging ook Den Haag met reces. ‘Achter de schermen wordt natuurlijk hard doorgewerkt’, werd ons verzekerd.

Jammer van het reces en de gewijzigde koers! De communicatie van het kabinet was uiterst effectief gebleken in de maanden na 18 maart. Zelfs gedragsdeskundigen waren het met de communicatie-experts eens dat de urgentie en stijgende professionalisering van de persmomenten van het kabinet zijn vruchten afwierp.

De kentering bleek een fatale. Nooit meer kwamen we op het oude niveau. Rutte kon dit alleen bewerkstelligen met de noodrem op 14 december in het Torentje. Hoewel iedereen naar versoepeling snakte, was het achteraf niet verstandig om ons Nederlanders aan het begin van de zomer zoveel vrijheid te geven. We vierden onze vrijheid, hielden nog een beetje afstand voor de vorm, maar de urgentie was definitief weg. Grapperhaus die zich eerst nog boos maakte en daarna zelf de fout in ging. Hugo de Jonge die werd uitgekafferd door Wilders aan het einde van de zomer. De persconferenties die in september eerst voorzichtig en almaar luider waarschuwden. Het mocht allemaal niet meer baten. Eens de vrijheid geproefd, laat het volk zich niet meer kooien. Als we het allemaal over mochten doen, was dat moment van zomerse opluchting de voorbode van de donkerste winter sinds decennia.

Donatello Piras is presentator en dagvoorzitter.

Kantelmomenten 2020

Lily Monori van Dijken over het applaus voor de zorg: We moeten dat applaus juist weer aanzwengelen

Anouk Boone over de uitspraken van Eric Wiebes over zzp’ers en freelancen: Die gekozen vrijheid waar Wiebes het over had bleek een valkuil

Agnes Cremers over excuses bij Dodenherdenking: Willem-Alexander bewees dit jaar dat een ‘sorry’ van historische betekenis kan zijn

Pete Wu over het Black Lives Matter-protest: ‘Waarom ga jij naar zo’n protest? Je bent toch niet zwart?’

Lammert Waslander over het zomerse huwelijk van Grapperhaus: Hoe zullen we terugkijken op ons gebrek aan eenheid bij het bestrijden van corona?

Meer over