ColumnSheila Sitalsing

4.404 doden onder wie 205 kinderen op de Spanjeroute naar Europa

null Beeld
Sheila Sitalsing

De mensen die de doden aan de grens tellen gebruiken het woord necropolitics, wat een nogal forse term is omdat er de aantijging in vervat zit dat het bewust beleid zou zijn om mensen te laten verdrinken terwijl ze Europa proberen te bereiken.

Feit is dát er mensen doodgaan in hun pogingen om de Europese Unie binnen te komen: 4.404 in het afgelopen jaar op de diverse populaire toegangswegen die vanuit Afrika over zee naar Spanje leiden, zo turfde de Spaanse ngo Caminando Fronteras. Reizigers stappen op in Algerije, of in Ceuta, ze vertrekken uit Mauritanië, reizen via de Canarische Eilanden. Sommigen zijn uit Bangladesh, Pakistan of Syrië gekomen.

Het staat allemaal netjes bij elkaar in het maandag uitgebrachte jaaroverzicht van Caminando Fronteras vol feitjes en kleurige grafieken die bij elkaar zijn gesprokkeld aan de hand van verklaringen van ooggetuigen, grenswachten, overlevenden en achtergeblevenen. De piek was in augustus met 657 slachtoffers in een maand, er zaten 205 kinderen bij de doden van 2021, het overgrote deel verdwijnt op zee en wordt nooit gevonden, er waren pogingen met opblaasboten, er waren verhalen van golven die hoger waren dan de boot.

De Spanjeroute is een beetje weggedrukt geraakt uit het nieuws, omdat er de laatste maanden zoveel te doen was bij de grens van Belarus, waar de landreizigers heen en weer werden geschoven als pionnen in een potje schaak met een van de laatste dictators van Europa. Dat verhaal was nieuw – al hebben we vroeger ook heel wat te stellen gehad met een krankzinnige despoot uit Libië die eveneens te pas en te onpas met migranten dreigde.

In de periode dáárvoor was er de commotie over pushbacks – het fysiek terugduwen van migranten door grenswachten – aan de grens tussen Turkije en Griekenland. Er staat daar tegenwoordig een muur van staal, minstens zo mooi als de muur van Trump. Ook dat was een nieuw element.

Nieuwe elementen verhogen de attentiewaarde, want verder zijn het verhalen die we al zo lang horen. Grafieken die al zo lang gemaakt worden, na de afsluiting van elk boekjaar opnieuw.

De Spanjeroute haalde even het nieuws toen Marokko de hekken opzette, daarna was het gewoon een beetje meer van hetzelfde. Of nou ja: een verdubbeling van hetzelfde. Er stierven twee keer zo veel mensen onderweg, volgens de gegevens van Caminando Fronteras.

Naast het feit van de doden is er ook het feit dat iedereen met een beetje verantwoordelijkheidsgevoel in Europa – regeringen, de Commissie, de hele rataplan – zich er niet van af kan maken met ‘eigen schuld, blijf thuis’. Het bouwen van muren, het normaliseren van pushbacks, het opvoeren van patrouilles op zee heeft consequenties. De pogingen worden driester, de routes worden langere omwegen die gevaarlijker zijn, vandaar de verdubbeling in aantal doden op de Spanjeroute.

Want ze blijven niet thuis. Zolang het Westen een paradijs van kansen, ontplooiingsmogelijkheden en vrije ideeënvorming is, zullen ze blijven komen, van overal. Hoe hoog en hoelang de muren van staal ook zullen zijn. Beschouw het als een compliment, als een antigif tegen het hemeltergende geraaskal van de geborneerde 'vrijheidsstrijders’ die denken dat ze in een dictatuur leven omdat ze even geen feestjes, recepties en signeersessies meer hebben.

Volgend jaar rond deze tijd verschijnt het nieuwe jaarverslag van Caminando Fronteras.

Meer over