COLUMNSheila Sitalsing

192 rekeningen bij ABN Amro en niemand bij de bank die zei: ‘Dat is gek’

null Beeld

Als de autoriteiten tegen bankbestuurders zeggen dat ze de plicht hebben om mee te helpen bij het bestrijden van witteboordencriminaliteit, antwoorden bankbestuurders dingen als natuurlijk en vanzelfsprekend en wij zijn trotse poortwachters van het financiële systeem en die verantwoordelijkheid nemen we zeer serieus. Met veel nadruk op zeer, want dat doet de premier ook altijd als hij zich niet meer kan herinneren wat hij nu weer heeft verkloot.

Vervolgens gaan ze uitrekenen wat dat kost. Schrikken ze zich wild. Smiespelen ze in de beslotenheid van de boardroom tegen elkaar dat het belachelijk is dat ze zijn gebombardeerd tot een werkarm van de opsporingsautoriteiten en dat je ergens een streep moet trekken tussen de politieagentje spelen ter bestrijding van terrorismefinanciering of witwassen, en de business. Vervolgens verwelkomen ze knipmessend de volgende cliënt die graag 192 bankrekeningen wil openen.

Dat laatste is geen columnistische overdrijving. ABN Amro, dat maandag een schikking van 480 miljoen euro overeenkwam met het Openbaar Ministerie wegens tekortschietende controles op financiële criminaliteit, had zo’n klant. Hij was aandeelhouder en bestuurder van 97 vennootschappen. Voor 49 daarvan kon hij probleemloos in totaal 192 zakelijke bankrekeningen openen, waarop weinig gebeurde. De paar ton die wel binnenkwam (hij hengelde die binnen door schlemielig belastingfraude te plegen, zo bleek) sluisde hij door naar zijn privérekening. De risicoklasse waarin de bank de man met 192 rekeningen indeelde: ’00 neutraal’.

Men wekt in dit land, kortom, minder argwaan als nepondernemer met 192 bankrekeningen bij ABN Amro, dan als bijstandsmoeder met dure boodschappen in haar keukenkastje.

Het feitenrelaas dat het OM opstelde over de wantoestanden bij ABN staat vol met dit soort voorbeelden die tussen kolderiek en schandalig zweven. Een klant die in 9 maanden tijd 4,3 miljoen euro stal via zijn werkgever, en dit volledige bedrag van zijn privérekening overboekte naar online betaaldiensten van gokbedrijven. En helemaal niemand bij de bank die ‘dat is best veel geld tegelijk voor iemand met een normaal burgermansalaris, misschien moeten we het melden’ zei. Of twee Nederlandse bedrijven waarvan in alle kranten uitgebreid stond dat ze bij een grote internationale corruptieaffaire betrokken waren, en niemand bij ABN Amro die dacht: kom, laten we doorgeven aan de opsporingsdiensten dat deze bedrijven tientallen miljoenen over hun ABN-rekeningen laten lopen.

Zes jaar lang liet de bank dit soort praktijken passeren. Het OM becijferde dat de leiding hiermee 180 miljoen euro aan kosten – investeringen in personeel en IT-systemen, gederfde inkomsten wanneer de man met 192 rekeningen de deur moet worden gewezen – heeft bespaard. In Het Financieele Dagblad mocht Jeroen Dijsselbloem, minister van Financiën in Rutte II, andermaal zijn frustratie uiten over ‘de weerzin’ die hij heeft ondervonden in de bankensector wanneer hij met antiwitwaswetgeving kwam aanzetten. Ze vonden het te veel werk, en te duur vooral.

Tegenwoordig is het lucratief om als ceo uit te venten hoe goed je het voorhebt met de wereld. Dat gaat gepaard met managersgezwatel als purpose en a force for good. ABN-voorman Robert Swaak stond dan ook de hele maandag met het boetekleed om te jammeren dat de affaire hem ‘pijn’ doet en dat hij ‘des te gemotiveerder’ is om zijn poortwachtersopdracht zeer serieus te nemen. Met veel nadruk op zeer.

Meer over