Geldvraag

Waarom profiteren pensioenfondsen niet van de stijgende aandelenbeurzen?

De pensioenen zijn al meer dan tien jaar niet geïndexeerd. Wanneer komt er een eind aan deze crisis?

Ouderen op het strand van Bloemendaal aan Zee. Beeld ANP XTRA
Ouderen op het strand van Bloemendaal aan Zee.Beeld ANP XTRA

Aan het begin van de coronacrisis vorig jaar gingen de koersen op de beurs behoorlijk naar beneden. De kranten stonden vol over de gevolgen voor de pensioenen, die zeker gekort zouden moeten worden. Nu bereiken aandelenbeurzen recordhoogten, maar u leest nergens dat de pensioenfondsen daarvan profiteren. De pensioenen zijn al meer dan tien jaar niet geïndexeerd. Er moet toch ooit een einde komen aan de pensioencrisis?

Om te beginnen: slecht nieuws komt met een klap en goed nieuws gedijt traag. Er is weinig aandacht voor het feit dat het een jaar na de uitbraak van de coronacrisis een stuk beter gaat met de pensioenfondsen. Eind maart vorig jaar lag de gemiddelde dekkingsgraad op 81 procent en inmiddels ligt het gemiddelde rond 108 procent.

Dat betekent helaas nog niet dat sommige pensioenfondsen nu al kunnen gaan indexeren. Daarvoor wordt gekeken naar de beleidsdekkingsgraad: dat is de gemiddelde dekkingsgraad over de afgelopen twaalf maanden. Het zal nog zeker tot eind 2021 duren voordat indexeren mogelijk wordt. Dat kan alleen als de actuele dekkingsgraad het huidige niveau weet vast te houden.

108 procent

De gemiddelde dekkingsgraad van pensioenfondsen steeg van 81 procent maart vorig jaar naar 108 procent nu, volgens de pensioenthermometer van AON.

Pensioenfondsen zijn niet alleen afhankelijk van de aandelenbeurzen. Ze beleggen ook veel in obligaties. Het is niet zeker dat zij de komende maanden hierop winst maken. Als de rente op obligaties stijgt, dalen de koersen. Dat verklaart overigens waarom de pensioenfondsen de afgelopen jaren zulke hoge rendementen op hun beleggingen haalden. De rente op staatsobligaties duikelde in de afgelopen jaren omlaag en daar maakten de pensioenfondsen veel winst op. De laatste maanden stijgt de rente ineens weer. Dat levert dus verlies op.

Om pensioenfondsen te begrijpen, moet u niet alleen kijken naar het vermogen. Zeker zo belangrijk zijn de verplichtingen: de aanspraken die het fonds de komende zestig tot zeventig jaar moet uitkeren. Hier speelt de rente ook een belangrijke rol: hoe lager de rente, hoe duurder de verplichtingen. U kunt het vergelijken met sparen voor een auto. Wie 0 procent spaarrente ontvangt, moet meer inleggen om 20.000 euro bij elkaar te sparen dan bij 5 procent rente.

De lagere rente heeft de pensioenfondsen de afgelopen jaren meer kwaad dan goed gedaan. We moeten hopen dat de rentestijging doorzet. Dan kunnen we eindelijk weer eens gaan indexeren. Maar zeker is dat niet.

Aan deze ellendige situatie komt hopelijk een einde als het nieuwe pensioenstelsel wordt ingevoerd. In dat nieuwe stelsel wordt de indexatie door pensioenfondsen meer bepaald door de rendementen op de beurzen en de rente drukt dan minder zwaar op de verplichtingen. Helaas kost de invoering van deze ingrijpende hervorming nog ruim vier jaar. Tot die tijd zitten we nog grotendeels met het oude stelsel opgescheept.

Ondertussen doen diverse politieke partijen voorstellen om gepensioneerden tegemoet te komen, nu de indexatie maar uitblijft. Zij willen de AOW verhogen, tegelijk met een hoger minimumloon. Dan moet er natuurlijk nog wel een nieuwe regering komen.

Reinout van der Heijden is hoofdredacteur van de Geldgids. Zelf een vraag? Geldvraag@volkskrant.nl

Meer over