Geldvraag

U bent opgelicht via WhatsApp, bestaat er een aftrekpost voor digitale fraude?

Klachtenloket Kifid wijst alle claims over WhatsApp-fraude af, want de consument heeft vrijwillig betaald. Beeld ANP
Klachtenloket Kifid wijst alle claims over WhatsApp-fraude af, want de consument heeft vrijwillig betaald.Beeld ANP

U bent vorig jaar opgelicht via WhatsApp. Iemand gaf zich zeer geloofwaardig uit voor uw dochter (‘Hé pap...’) en wist u met een verhaal over rekeningen voor de verbouwing van haar nieuwe woning 20 duizend euro afhandig te maken. Deze vorm van oplichting wordt ook wel vriend-in-noodfraude genoemd. Aangifte bij de politie levert niets op. Uw bank ING weigert iets terug te betalen, want u heeft zelf het geld overgeboekt. Nu vult u de belastingaangifte in. U vraagt zich af of u dit bedrag ergens kunt invullen, zodat het verrekend wordt met uw belastbare inkomen. U heeft namelijk niet van het geld kunnen genieten.

Er bestaat geen aftrekpost voor fraude. U wordt ook niet ontzien als u veel vermogen heeft en vermogensheffing betaalt. De Belastingdienst gaat bij de aangifte over vorig jaar namelijk uit van het vermogen op 1 januari 2020.

Klachtenloket Kifid wijst alle claims over WhatsApp-fraude af, want de consument heeft vrijwillig betaald. Om dezelfde reden hoeft volgens Kifid de bank geen schade te vergoeden bij ‘spoofing’, waarbij een oplichter zich uitgeeft voor een medewerker van de bank. Vorig jaar bleek dat het ministerie van Financiën het niet met dat oordeel eens was. Als er sprake is van identiteitsfraude én er aangifte is gedaan bij de politie, moeten de banken volgens demissionair minister Hoekstra slachtoffers van spoofing toch compenseren. ING heeft deze oproep gevolgd, terwijl ABN Amro nog lijkt te tegenstribbelen.

De politie noteerde vorig jaar een stijging van 54 procent in onlinecriminaliteit, zoals digitale vormen van valsheid in geschrifte, oplichting en hacken.

Bij WhatsApp-fraude is de consument aansprakelijk, maar is dat wel terecht? De crimineel kaapt een WhatsApp-account en doet zich voor als de gehackte persoon om vrienden en familie geld te ontfutselen. Dan is er sprake van identiteitsfraude, hacking en phishing. Bij deze vormen van fraude krijgt de gedupeerde vaak wel de schade (deels) vergoed.

Kifid vindt dat banken niet hoeven te letten op fraude, bijvoorbeeld als bij klanten grote bedragen van hun betaalrekening verdwijnen. Een bank monitort onophoudelijk alle rekeningen om witwassen en financiering van terrorisme tegen te gaan, maar heeft volgens het Kifid ‘geen signaleringsplicht met betrekking tot de mutaties van het banksaldo van haar klanten’. Dat is te gemakkelijk. Als de banken de hele tijd onze rekeningen volgen, moeten we daar ook baat bij hebben.

Boeven zijn zich de afgelopen vijf tot tien jaar gaan toeleggen op internetfraude. Zakkenrollen, inbreken en winkeldiefstal komen steeds minder voor. Misschien moet de overheid met de tijd meegaan en inderdaad een aftrekpost maken voor digitale fraude. Er is ook een aftrekpost voor specifieke zorgkosten.

Voorlopig is het nog niet zover. Mijn advies bij dit soort oplichting: altijd eerst aangifte doen bij de politie, daarna een klacht indienen bij de bank en vervolgens bij Kifid, als u kunt aantonen dat u slachtoffer bent van hacken en identiteitsfraude. En beveilig ondertussen uw WhatsApp beter, met behulp van een extra code. Start WhatsApp, ga naar Instellingen en vervolgens naar Account. Dan kiest u voor ‘Verificatie in twee stappen’ en ‘Schakel in’.

Reinout van der Heijden is hoofdredacteur van de Geldgids. Zelf een vraag? geldvraag@volkskrant.nl

Meer over