Beter LevenOpvoeden

Opvoedvraag: wat te doen als je kind snel overprikkeld is op verjaardagen?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.

null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

Taart, cadeautjes, rennende koters, snoep, luidruchtige ooms en misschien zelfs een goochelaar of clown. De kinderverjaardag is een vrolijke, maar ook nogal intense gebeurtenis. Zeker voor kinderen die snel overprikkeld of hoogsensitief zijn. Wat doe je als ouder wanneer jouw kind tijdens sociale gelegenheden vaak bonje krijgt met andere kinderen? En wat houdt ‘hoogsensitief’ eigenlijk in?

Dit zeggen de deskundigen

Er is een verschil tussen een ‘gewoon’ overprikkeld kind en een hooggevoelig kind, zegt Esther Bergsma, die het boek Hoogsensitieve kinderen schreef. Beiden reageren gevoelig op stimuli uit de omgeving, zoals licht en geluid, maar bij hoogsensitieve kinderen gaat het nog verder: ze verwerken die indrukken diepgaander in hun brein en reageren er intenser op dan niet-hoogsensitieve mensen. Hierdoor zijn kinderverjaardagen uitputtend.

De term ‘hoogsensitief’ klinkt veel mensen zweverig in de oren. ‘Zoveel weerklank als hoogsensitiviteit vindt in de samenleving, zo weinig belangstelling is er vanuit de wetenschap. Bestaat het wel echt of is het een modegril?’, schreef de Volkskrant drie jaar terug. Er is wel degelijk wetenschappelijk bewijs dat hooggevoeligheid bestaat. Uit meerdere studies blijkt dat de hersenen van hoogsensitieve mensen anders werken. Er blijken meer hersengebieden tegelijkertijd actief te zijn bij het uitvoeren van een taak, maar ook tijdens rust.

‘Wie op internet zoekt, komt veel onzin tegen’, zegt Bergsma. Een zo’n misverstand is dat hoogsensitiviteit een stoornis zou zijn, zoals autisme. ‘Dat klopt niet, het is een persoonlijkheidskenmerk. Hoogsensitieve kinderen pikken ook snel de emoties van anderen op.’ Volgens een veel gebruikte schatting is 20 procent van de mensen hooggevoelig.

‘Ouders van hooggevoelige kinderen krijgen van familie en vrienden vaak het advies om strenger op te treden wanneer kindlief zich afreageert op een ander kind omdat het allemaal te veel wordt’, zegt Bergsma. ‘Ze voelen zich eenzaam. Want dat hebben ze geprobeerd, maar zo’n aanpak maakt de situatie alleen maar erger.’ Bergsma adviseert de BABA-methode. De afkorting staat voor: begrijp, accepteer, begrens en biedt alternatieven. ‘Je toont begrip voor het gedrag van je kind, accepteert de gevoelens, laat weten welk gedrag niet acceptabel is en bespreekt hoe het de volgende keer beter kan.’

Hoe pak je het aan?

Vliegt jouw kind een ander kind in de haren? Volgens Janneke van Olphen, auteur van het boek Het hooggevoelige kind met een sterke wil, zijn de non-verbale vaardigheden van ouders op dat moment het allerbelangrijkst. ‘Verbale instructies dringen toch niet door. Let op je eigen lichaamshouding. Adem in, adem uit. Plant je voeten stevig op de grond. Vertraag je bewegingen.’ Kun je zelf rustig blijven, dan is het effect op je kind het grootst.

Makkelijker gezegd dan gedaan op een feest waar iedereen meekijkt – ook de ouders van het zojuist belaagde kind. ‘Handelen vanuit kalmte betekent niet dat je eerst in een Lotushouding gaat zitten. Natuurlijk kom je in actie als een ander kind pijn heeft’, zegt Van Olphen. Ze heeft het zelf eens meegemaakt. Op een kinderfeestje van haar zoon vlogen twee jongetjes elkaar aan. ‘Ik ben er tussen gaan staan en heb hun handen stevig vastgepakt. Je hoeft niet eens veel te zeggen. Een streng ‘Nu stoppen!’ is vaak olie op het vuur. Hierdoor neemt de spanning in het kind namelijk toe en daarmee ook de agressie.’

Spreek voorafgaand aan het feestje samen door wat je kind kan verwachten: wie zijn er allemaal? Hoe lang duurt het? ‘Zo kan het kind alvast een beeld vormen’, aldus Bergsma. Neem de tijd om te acclimatiseren. ‘Laat je kind na binnenkomst even rustig wennen. Kies een rustig hoekje uit.’

Nog beter is het wanneer ouders vroegtijdig in de smiezen hebben dat het emmertje begint vol te lopen. ‘Neem even een pauze. Loop buiten een ommetje of ga samen even een boekje lezen dat je hebt meegebracht’, zegt Van Olphen. ‘Houd het luchtig en speels, niet zwaar en serieus.’

Ook voor vaders en moeders is zo’n break van de drukte misschien niet eens zo’n gek idee.

Meer over