iedereen doet maar wat

Opvoedvraag: Wat staat de kersverse vader te wachten tijdens de eerste weken met kind?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.

Anna van den Breemer
null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

Voor aanstaande moeders is er een duizelingwekkende hoeveelheid informatie beschikbaar over de kraamtijd en de periode erna: pastelkleurige boeken, fora en Instagrammoeders geven allemaal tips over tepelkloven, krampjes en ‘slapen-wanneer-de-baby-slaapt’. Maar hoe zit het met de vaders? Met de uitbreiding van het partnerverlof is duidelijk dat zij worden gestimuleerd om thuis meer betrokken te zijn. Wat staat de kersverse vader te wachten tijdens die eerste weken met kind?

Dit zeggen de deskundigen

Sinds vorig jaar is het partnerverlof uitgebreid: na de bevalling mag de vader één week betaald vrij nemen. Daarna is er de optie om nog vijf weken thuis te blijven, tegen 70 procent van het salaris. ‘Het is een stap vooruit, maar het beleid in Nederland geeft nog steeds het signaal: de moeder is belangrijker. Als het om ouderschap gaat, zijn we in Nederland buitengewoon traditioneel’, zegt pedagoog Katrien Helmerhorst van de Erasmus Universiteit Rotterdam en Rijksuniversiteit Groningen, die onderzoek doet naar zowel de vader-kind- als de moeder-kind-gehechtheidsrelatie.

Moeders krijgen namelijk zestien weken verlof. Vaak wordt geopperd dat dit logisch is: zíj heeft immers de baby gebaard en moet herstellen. ‘Tijdens die intense tijd is het juist belangrijk dat de partner thuis is om te helpen’, aldus Helmerhorst. Niet alleen om de vrouw te ondersteunen. ‘Ook voor een veilige hechtingsrelatie is het goed als vader en kind vanaf de start veel tijd met elkaar doorbrengen.’

Is het essentieel dat deze binding in de prille babytijd plaatsvindt? ‘Je maakt het jezelf als ouder makkelijker als je vanaf het begin van dichtbij meemaakt hoe een kind zich ontwikkelt’, vertelt de onderzoeker. Voor vaders kan het bovendien lastig zijn om in een later stadium een plekje te veroveren als opvoeder. ‘In de wetenschap wordt dit ‘maternal gatekeeping’ genoemd. Moeders die zeggen: wacht, laat mij maar, ik ken ons kind goed.’

De rol van de partner wordt soms ook onderschat. Neem borstvoeding, een onderwerp waarvan vaak wordt gezegd dat het toch écht het pakkie-an is van de vrouw. ‘Uit onderzoek blijkt dat een kindje beter drinkt als de vader betrokken is bij de borstvoeding, door er gewoon naast te zitten of soms een flesje afgekolfde melk te geven’, zegt Helmerhorst. ‘De vrouw voelt zich gesteund en ze kunnen samen overleggen.’

Zo pak je het aan

Voorafgaand aan de geboorte kunnen vaders zich nuttig maken door praktische zaken te regelen, meent Willem Bisseling, auteur van het boek Vader op komst. Wat je als moderne vader kunt verwachten (en doen!). ‘Zorg dat er genoeg luiers in huis zijn, zoek uit hoe het zit met toeslagen én stel de navigatie in, zodat het adres van het ziekenhuis erin staat.’ Nog een belangrijke tip: ‘Neem in de maand vóór de bevalling veel rust. Ga op tijd naar bed. Ga je uitgerust de kraamtijd in, dan sta je met 1-0 voor.’

Een beetje ‘invechten’ is het wel, als aanstaande vader. Want niemand verwacht dat je elke keer meegaat naar de verloskundige. Toch werkt betrokkenheid tijdens de zwangerschap door in hoe je later met de baby omgaat, meent Bisseling. ‘Je hebt minder het gevoel negen maanden achter te lopen.’

In de kraamtijd kun je als partner een belangrijke rol spelen als manager van het bezoek. ‘Bespreek met je vrouw wie mag langskomen. Na een half uur ben je afgemat, dus verzoek het bezoek dan vriendelijk het huis weer te verlaten. Schenk géén alcohol, want dan blijven mensen plakken. Vooral mensen zonder kinderen verwachten vaak dat ze kunnen blijven eten, zoals dat vóór de baby het geval was.’

Durf als vader te varen op je eigen kompas. ‘Je hebt niet voor alles de goedkeuring van je vrouw nodig. Voor haar is het ook nieuw.’ Dit kan ook betekenen dat je veel goedbedoelde adviezen in de wind slaat. ‘We probeerden bij ons eerste kind het advies van ‘rust, reinheid en regelmaat’ op te volgen. Het was frustrerend toen dat niet lukte. Onthoud: als jij als ouder relaxed bent, dan is de baby dat ook.’

Meer over