Opvoeden

Opvoedvraag: Alle ballen in de lucht houden, hoe ga je als ouder om met opvoedstress?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.

null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

‘De algemene opvoedregel is: scheld je kinderen niet uit en sla ze niet. Maar weet je, ik heb beide gedaan’, zei de Engelse acteur Martin Freeman in een interview. ‘Ik heb waarschijnlijk twee keer geslagen, maar ik heb ze meer dan twee keer kleine fuckers genoemd.’ Was het een slimme marketingtruc voor zijn tv-serie Breeders (te zien op Ziggo), over een gestresst koppel met twee kinderen, of was hij oprecht openhartig over zijn ervaringen als vader? Hoe dan ook, volgens Freeman moeten we eerlijker zijn over hoe moeilijk en stressvol het ouderschap is. Dit roept de vraag op: hoe ga je als ouder om met opvoedstress?

Dit zeggen de deskundigen

‘Opvoedstress is iets van alle tijden’, zegt Carolien Gravesteijn, Lector Ouderschap & Ouderbegeleiding aan de Hogeschool Leiden. Toch is er ook een verschil. ‘Vroeger werd opvoeden gezien als iets van ons allemaal. Ging het niet goed met een kind, dan bemoeiden de leraar en buurvrouw zich er ook mee. Tegenwoordig zijn we individueler ingesteld, waardoor ouders het gevoel hebben er alleen voor te staan.’ De Amerikaanse website The Atlantic muntte het begrip YOYO (‘you’re on your own’) om het huidige ouderschapsklimaat te beschrijven.

De vele opvoedtips die worden opgediend via de media – hier voelt uw redacteur zich enigszins aangesproken – helpen niet altijd. ‘Ouders hebben het gevoel dat ze het perfecte kind kunnen opvoeden, als ze maar hun best doen’, vervolgt Gravesteijn. En in het verlengde daarvan: het ligt aan de ouder als het minder goed gaat.’ Die maakbaarheid is een mythe. ‘Genen, temperament en omgeving spelen ook een belangrijke rol.’

Ouderschap is jongleren luidt de titel van het boek dat Gravesteijn schreef. Volgens haar is het jammer dat de nadruk vaak ligt op slechts één bal: de opvoeding. Uit haar onderzoek, waarvoor ze met haar team sinds 2015 ruim vijfhonderd ouders volgt, blijkt dat moeders en vaders worstelen met andere zaken, zoals de partner-relatie, financiën en de combinatie van werk en gezin. ‘We zouden meer moeten inzoomen op de levensvaardigheden voor ouders dan op de opvoedvaardigheden: hoe houd je je relatie goed? Hoe vraag je om hulp in een levensfase waarin je netwerk vaak juist kleiner wordt? Hoe ontwikkel je meer zelfvertrouwen?’

Hoe pak je het aan?

Wanneer je als ouder de stress voelt opborrelen, beveelt journalist Franke van Hoeven in het boek Ik denk dat ik het wel kan: alles wat je als kersverse moeder wil weten voor een relaxed eerste jaar de Amerikaanse auteur David Vienna aan, voor ‘de enige opvoedkundige les die ik werkelijk vertrouw’. Die luidt: Calm The Fuck Down, niet geheel toevallig ook de naam van zijn bestseller. ‘Deze opvoedmethode is er niet om je kind weer waterpas te krijgen, maar jou. Want soms kun je je kind niet onder controle houden. Dus je kunt maar beter een beetje soepel door lastige situaties heen bewegen.’

In haar boek voert Van Hoeven schrijver Arjen van Veelen op, die tips geeft om thuis de taken en vrije tijd slim te verdelen. Zoals: maak die planning ‘als je in een vrolijke bui bent’, dus niet wanneer er veel chagrijn is. En: ‘Ook het plannen van taken is al een taak op zich.’ Onderschat dit gedeelte dus niet.

‘Goede zorg voor jezelf als mens betekent goede zorg voor je kind. Wetenschappelijk onderzoek toont dit keer op keer aan’, zegt Carolien Gravesteijn. Tijd voor jezelf nemen is dus niet zelfzuchtig. ‘Ga om tafel zitten met je partner en bespreek wat je nodig hebt. Wil je een avond in de week sporten? Plan het in, zoals je met collega’s het werk verdeelt.’ Dat klinkt als een open deur, maar vaak is de opvatting dat zoiets in het gezinsleven vanzelf zou moeten gaan. ‘Door beter te plannen, kun je meer rekening houden met alle andere ballen die je in de lucht moet houden.’

Meer over