Opmars naar Het Plein

VOOR TOERISTEN UIT BUURLANDEN IS BUENOS AIRES DE IDEALE WINKELSTAD. MAAR ZE KOMEN ER OOK VOOR PLASTISCHE CHIRURGIE. TREKPLEISTER NUMMER ÉÉN BLIJFT DE PLAZA DE MAYO....

Het plein ligt er vriendelijk bij, zeker op een mooie zomerdag. De palmbomen geven het een subtropisch tintje en op de banken eronder is het goed toeven. In het midden staat een monument dat de Piramide heet, al is geen piramide maar een obelisk. En vanaf de banken heb je uitzicht op La Casa Rosada (Het Rose Huis), het al even vriendelijk ogende werkpaleis van de president van Argentinië.

Een kersvers monumentje aan de voet van de piramide herinnert eraan dat de vriendelijkheid van het plein bedrieglijk is. Hier is onlangs de as begraven van Azuzena Villaflor, `de oprichtster van de Moeders van het Plaza de Mayo, gearresteerd en verdwenen terwijl ze op zoek was naar haar zoon Néstor en de 30 duizend vermisten`, aldus de plaquette. Azuzena was degene die tijdens de laatste militaire dictatuur in Argentinië het idee had om met andere moeders een stille mars rond het plein te organiseren, met witte hoofddoekjes op en met foto`s van echtgenoten en kinderen die ontvoerd en verdwenen waren. Sindsdien is het Plaza de Mayo onlosmakelijk verbonden met de Moeders.

In december 1977 werd Azuzena zelf ontvoerd, gemarteld en levend in zee gegooid. Haar lichaam spoelde enkele dagen later aan en werd in een anoniem graf in een dorp aan de kust begraven. Pas deze zomer werd het geïdentificeerd, en zowel haar dochter als de Moeders meenden dat haar as een plaats verdiende op het plein, waar activisten bijna dertig jaar later nog steeds elke donderdagmiddag hun protestrondjes lopen.

Het Plaza de Mayo is het Plein van het Drama, het Argentijnse drama, waarvan de Moeders slechts een onderdeel zijn. Wie de geschiedenis van dit land wil kennen, komt naar het Plaza de Mayo, er zijn altijd wel wat oude mannen die het verleden willen ophalen. En het moet raar lopen, wil je niet een groep demonstranten zien arriveren.

Twee rijen hekken maken duidelijk dat de autoriteiten zijn voorbereid. Een eerste lijn schermt het presidentiële paleis af, een tweede lijn staat aan de zijkant van het plein gereed om onmiddellijk een extra barrière op te werpen. De hele omgeving is volgekalkt met revolutionaire leuzen van het type Parijs 1968. Vandaag de dag zijn het vooral de piqueteros, de organisaties van militante werklozen, die naar het Plaza de Mayo marcheren. Maar ook de positivo`s doen zich gelden. Vorige week verscheen op het plein een spandoek met de tekst `Bedankt, Néstor`, een geste jegens president Néstor Kirchner die door het afbetalen van de schuld aan het Internationale Monetaire Fonds `ons bevrijd heeft van de ketenen van het IMF`.

Voor de Argentijnen is het Plaza de Mayo simpelweg La Plaza. `Naar het Plein marcheren, is een van de standaardfasen in het Argentijnse politieke jargon`, aldus de schrijver Mempo Giardinelli. `Elke keer wanneer het land staat te schudden, maken de duiven plaats voor mensenmenigten. Wie wint gaat naar Het Plein, wie verliest, wie iets te eisen heeft, en zoals de tango zegt, ook degene die huilt.`

De menigten zijn vanaf het balkon van het paleis toegesproken door generaal Perón in zijn Mussolini-stijl, opgezweept door zijn aanbeden vrouw Evita, door dictator Galtieri die ze hysterisch aanwakkerde voor de Falkland-oorlog, maar ook door Diego Maradona, toen Argentinië in 1986 wereldkampioen werd. Zij zijn gebombardeerd door de luchtmacht, aangevallen door militairen en gedecimeerd door politieagenten. Maar ze blijven terugkomen.

Het Plaza de Mayo is omgeven door statige gebouwen die de macht symboliseren, waartussen het Roze Huis een vrolijke noot is. Het verhaal wil dat president Sarmiento in 1865 de kleuren rood en wit van de twee partijen in de burgeroorlog liet mengen om zijn onderkomen een symbolische tint van nationale eenheid te geven. Fraai is ook het stadhuis, het enige koloniale gebouw dat nog rest in het centrum van Buenos Aires. Tussen die twee staan een strenge kathedraal en de strenge panden van de Nationale Bank en enkele ministeries.

Vanaf het plein loop je de boulevards op waaraan Buenos Aires zijn Europese allure dankt. Ze zijn een mengeling van 19de-eeuwse architectuur uit Parijs en Londen, opgefleurd met een oneindige hoeveelheid tearooms en restaurants. Pal naast het Plaza de Mayo liggen het financiële centrum en het winkelcentrum van de stad. Voor veel Latijns-Amerikanen (vooral de Brazilianen lopen de stad plat) betekent Buenos Aires een beetje proeven aan Europa. Maar als ze naar het Plaza de Mayo gaan, worden ze snel herinnerd aan episodes die ze ook uit hun eigen landen kennen en die onderstrepen dat ze hier wel degelijk in Latijns Amerika zijn.

Meer over