Na Zwarte Piet ook Monsieur Cannibale in de ban?

Is Monsieur Cannibale racistisch? 'Ik vind van niet', zegt Mohamed Demdoum uit Kortrijk in een eerste reactie. Maar dan kijkt de Belg van Algerijnse afkomst wat beter naar de grote figuur in het midden van de Efteling-attractie, waar de bezoekers  gezeten in grote kookketels voortdurend rondjes omheen draaien. Het is een zwarte man met dikke roze lippen en een pollepel door zijn neus.

Peter de Graaf
De attractie Monsieur Cannibale. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
De attractie Monsieur Cannibale.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

'Allez, nu zie ik het', vervolgt Demdoum. 'Die pollepel door de neus, dat is een detail te veel. Dat zou wel anders kunnen, ja.' Zijn vrouw Mieke Desseyn heeft er echter geen moeite mee, hun dochter evenmin. 'Dit lijkt de discussie wel die bij jullie ook over Zwarte Piet wordt gevoerd', zegt Desseyn.

'Gezemel'

Andere bezoekers hebben dinsdag geen goed woord over voor de nog onbekende actiegroep Stop Oppressive Stereotypes (Stop Onderdrukkende Stereotyperingen), die de Efteling-attracties Monsieur Cannibale en Carnaval Festival als 'uiterst kwetsend en racistisch' in de ban heeft gedaan. 'Belachelijk, wat een onzin', briest een vrouw die naar haar kleinkind kijkt die ronddraait in Monsieur Cannibale. 'Ik houd niet van actiegroepen. Laat ze eens gewoon geld gaan verdienen, dan hadden ze ook geen tijd gehad voor dit gezemel.'

Simone uit Eindhoven, met haar blonde peuter op de arm, schampert: 'Wie zegt dat dat een neger is? Misschien is het wel een blanke die te lang in de zon heeft gelegen?'

'Iedereen op de hak genomen'

In Carnaval Festival maakt de bezoeker een reis langs verschillende landen en culturen. 'Feest mee met alle rode neuzen van de wereld', luidt de wervende tekst. In Duitsland wordt gezwaaid met pullen bier, in Italië zien we poppen op een Vespa-scooter, in Afrika bosnegers met speren voor een reuzenaap en in Azië poppen met spleetogen.

'U maakt zich schuldig aan het in stand houden van racisme en het polariseren van etnische bevolkingsgroepen als Afrikaanse en Aziatische diaspora', aldus de actiegroep in een open brief aan de Efteling. Er wordt zelfs gedreigd met 'acties'. Een jongen die net uit Carnaval Festival komt gelopen zegt dat in de attractie 'iedereen op de hak wordt genomen, ook Duitsers en Fransen, dus waar maken ze zich druk over?'

null Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Reactie Efteling

Wie achter de actiegroep zitten, is niet bekend. Op de onlangs aangemaakte Facebook-pagina wordt voor commentaar verwezen naar Kevin Roberson, die zich in het verleden niet onbetuigd heeft gelaten in de zwarte-pietendiscussie. Roberson noemt zichzelf een onafhankelijk journalist en beweert geen lid te zijn van de actiegroep, maar slechts als doorgeefluik te fungeren.

De Efteling heeft voorzichtig gereageerd op de open brief. Het pretpark zegt graag in gesprek te gaan met de actiegroep. 'Wij willen niemand kwetsen', aldus woordvoerder Hester Ubbink. 'Wij willen een gezellig dagje uit zijn voor iedereen, ongeacht geslacht, ras, politieke of seksuele voorkeur.'

Eerder bekritiseerd

De Efteling maakt veel gebruik van karikaturen. 'We maken een uitvergroting van karakters uit sprookjes en verhalen', zegt Ubbink.

Toch is de kritiek niet nieuw. Twee jaar geleden schreef de Amerikaanse journaliste Gisela Williams een lovend artikel over de Efteling in de Wall Street Journal. Ze zag maar één 'onplezierige kant': Monsieur Cannibale, die ze omschreef als 'een racistische terugval naar de jaren van de VOC'. Prompt kreeg ze haar eerste doodsbedreiging, twitterde ze in februari 2014: 'Vanwege een artikel over een sprookjespark!'

Ook documentairemaakster Sunny Bergman, die de film Zwart als Roet maakte, haalde Meneer Kannibaal twee jaar geleden aan als voorbeeld van racisme in Nederland. Anderen hebben de attractie eveneens al eerder bekritiseerd.

Holle Bolle Gijs discriminerend?

Is Holle Bolle Gijs, zo'n beetje de bekendste persoonlijkheid in de Efteling, niet discriminerend voor dikke mensen? Een woordvoerder van de Obesitas Vereniging wil er liever geen woorden aan vuil maken: 'Laat de mensen lekker van Gijs genieten. Daar maken we ons niet druk over. Zogenaamde deskundigen die bepaalde dingen zeggen over dikke mensen, dat is pas erg.'

De actiegroep Stop Oppressive Stereotypes noemt racisme en discriminatie echter 'twee uiterst verschillende zaken'. Discrimineren kan iedereen, maar bij racisme komt macht kijken, schrijven ze op hun Facebook-pagina. Dinsdagavond had de pagina 342 likes.

Ook PVV-leider Geert Wilders heeft zich inmiddels met de discussie bemoeid. 'Ze moeten echt eens ophouden', zei Wilders. 'De Efteling is een geweldig attractiepark waar hele gezinnen met plezier naar toegaan. Ik kom er zelf ook graag. Mijn favoriete attractie is de Droomvlucht met dwergen en trollen. Dadelijk gaan ze ook nog zeggen dat die racistisch zijn.'

Meer over