Beter Leven

Kerst met de correspondenten van de Volkskrant

De meeste mensen vieren kerst elk jaar op precies dezelfde manier. Maar kan het ook anders? We vroegen onze correspondenten: van welke kersttraditie uit het buitenland kunnen wij iets leren?

Anna van den Breemer
null Beeld Sophia Twigt
Beeld Sophia Twigt

Groot-Brittannië: trek er Tweede Kerstdag lekker op uit

De Britten hebben geen Second Christmas Day, maar Boxing Day. Tweede Kerstdag voelt op het eiland heel anders aan dan Eerste Kerstdag. Op Christmas Day staat het leven vrijwel stil. Het openbaar vervoer ligt plat, alle winkels zijn dicht en het is de enige dag van het jaar waarop er geen krant verschijnt. Het is boven alles een dag die in het teken staat van familie, kalkoen eten en Christmas crackers. Het is gezellig, maar een herhaling op 26 december is niet nodig. Britten voelen na een dag binnen zitten juist de behoefte om erop uit te trekken.

Boxing Day is de dag van volksvermaak. De voetbalstadions zitten vol, vooral met mannen al dan niet vergezeld door hun kinderen. Even druk is het in de winkelstraten, waar zich reeds in de vroege ochtend rijen vormen voor de uitverkoop.

Patrick van IJzendoorn

Zweden: lang leve de voorpret

Voor de Zweden is kerst meer dan een dag met cadeautjes en eten. Het is een maandenlange periode van voorpret. Het begint met het ophangen van de buitenverlichting in bomen, op de gevel en zelfs op het dak. Lampjes, kerststerren, een kerstman op zijn slee: alles wordt uit de kast gehaald.

Op 1 december gaan de Zweden los. Dan wordt de kerstboom in huis gehaald en beginnen de kinderen met de Julkalendern (adventskalender). ’s Avonds kijkt iedereen naar het gelijknamige televisieprogramma, vergelijkbaar met ons Sinterklaasjournaal. De kinderserie speelt zich af in een fictief, overdadig verlicht Zweeds dorpje waar een dik pak sneeuw ligt. En vergeet Sankta Lucia niet, op 13 december, wanneer jongens en meisjes met kaarsjes en koekjes in een optocht het donker verdrijven.

Het is geen toeval dat de Zweden er zo’n feest van maken. In Stockholm, dat nog vrij zuidelijk ligt, gaat het rond 14.30 uur al schemeren. Alle kerstpret maakt de donkere winter draaglijker. Daar kunnen Nederlanders wat van leren. Waarom wachten tot na Sinterklaas? Steek eens wat eerder de kerstverlichting aan. Het werkt uitstekend tegen de herfstblues.

Jeroen Visser

Italië: de kunst van het lunchen

Op culinair gebied heeft Nederland oneindig veel van Italië te leren, daarover is geen discussie mogelijk. Maar ook op minder voor de hand liggend terrein kan de Nederlander iets opsteken van de Italiaanse kerst. In het grootste deel van Italië is het zwaartepunt van kerst namelijk de lunch op Eerste Kerstdag, de pranzo di natale, in plaats van het avondlijke kerstdiner. Dat heeft veel voordelen. De hele dag in de keuken staan is per definitie onmogelijk. Het gevolg is dat niet iedereen al op is van stress tegen de tijd dat het voorgerecht eindelijk op tafel staat.

De lunch is in Italië een volstrekt legitieme hoofdactiviteit van de dag. Er kan dus traag en veel gegeten worden, zonder dat het noodzakelijkerwijs tot misselijkheid leidt. Van een Nederlandse lunch met boterhammen en een kopje soep snappen Italianen dan ook helemaal niets, en gelijk hebben ze. Het is de hoogste tijd om de kunst van het lunchen van ze af te kijken, te beginnen met kerst.

Rosa van Gool

Polen: trek je terug in de eigen familiekring

Wie in Polen denkt met kerst de deur uit te gaan, komt bedrogen uit. Zo goed als alles is dicht. Het is de ‘meest diepgaande, familiegerichte feestdag. Iedereen viert het thuis’, schrijft de dit jaar overleden dichter Adam Zagajewski in zijn autobiografische Lichte overdrijving.

Het belangrijkste moment is kerstavond: Wigilia. Aan het einde van de werkdag op 24 december haasten mensen zich naar huis. Daarna zijn de straten uitgestorven, schrijft Zagajewski: ‘Om 07.00 uur ’s avonds was Krakow een spookstad. Het centrale plein, dat dag en nacht volloopt met mensen, was verlaten, donker, als in de oorlog.’

Mensen trekken zich, meer dan bij ons, terug. Het is een tijd voor bezinning. Daarin ligt misschien wel een les voor Nederlanders, die ook van kerst een gehaast en druk sociaal gebeuren maken.

Het sterke familiekarakter van de Poolse kerstviering betekent niet dat mensen worden buitengesloten, integendeel. In je eentje kerst vieren is volgens velen het ergste wat er is, dus een uitnodiging heb je zo te pakken. Ook wordt er altijd voor één persoon extra gedekt. Bijvoorbeeld voor buitenlanders, die overvallen worden door de plotselinge stilstand van het leven tijdens Wigilia.

Arnout le Clercq

Mexico: kerst mag wel wat speelser en minder stijf

De kerstfanaat kan zijn hart ophalen in het katholieke Mexico. De kerstperiode is een marathon van speelse, uitbundige rituelen. Neem de traditie van Las Posadas; een spel dat buren, vrienden en familie in de dagen voorafgaand aan Kerstmis uitvoeren. Op zoek naar een plek in een herberg, zoals Jozef en de zwangere Maria destijds ‘posada’ zochten, klopt de ene groep aan bij de andere. Zingend vragen de mensen buiten om toegang, zingend veranderen de herbergiers binnen langzaam van mening. Dan gaat het hele gezelschap naar binnen, waar piñatas, fruitpunch en een traditionele maaltijd wachten. Hoe kleiner het dorp, hoe grootser het wordt gevierd.

In de weken voor Kerstmis worden er ook ‘pastorelas’ opgevoerd. Een soort kleine oudejaarsconferences verpakt als kerstspel, waarin niet alleen het verhaal van de geboorte van Jezus wordt verteld, maar ook politici worden aangepakt die het dat jaar niet goed hebben gedaan – en dat zijn er in Mexico altijd genoeg.

Joost de Vries

Meer over