Is dit Bijlmer in de bergen of hoogstaande architectuur?

Op het eerste gezicht ogen de onderkomens in de Franse 'skifabrieken' in Les Arcs spartaans. Totdat je leert dat het architectuur van de bovenste plank is.

Veel appartementen in Les Arcs hebben inmiddels een facelift ondergaan. Wat blijft is de moderne sfeer en strakke inrichting. Beeld Nicolas Joly
Veel appartementen in Les Arcs hebben inmiddels een facelift ondergaan. Wat blijft is de moderne sfeer en strakke inrichting.Beeld Nicolas Joly

Nooit meer, sprak ik mezelf toe op wintersportvakantie in Frankrijk. Echt nooit meer ga ik in zo'n spartaans stinkappartement zitten. 'Maar we zitten meteen op de piste', bracht mijn reisgenoot nog in. 'Geen gesleep met die ski's naar een bushalte. Dat heeft toch ook wel wat.' Maar met een gezin op veertig vierkante meter, met uitklapbedden en een badkamer zo groot als een flink toilet, is het vooral afzien. Ik wilde het niet meer. Als we in bed liggen, met z'n allen naast elkaar, zegt mijn jongste zoontje optimistisch: 'Mama, als je bedenkt dat we op een boot zitten, dan is het best heel ruim.' Die opmerking hield me op de been bij het woekeren met de ruimte met al die grote sneeuwlaarzen, natte jassen en bergen zweetsokken.

Luxe

Het jaar daarop boekte ik een hotel in Oostenrijk: ruim, kitsch en gastvrij. Maar inderdaad, we misten de luxe van 'ski in, ski out'. Want dat doen die Franse skidorpen wel goed: er gaat geen tijd verloren met vervoer naar de liften, je verblijft al midden op de piste. Binnen vijf minuten staan we met alle spullen bij het skischooltje. Ook niet onbelangrijk: je zit op 1.700 meter hoogte. Dus met die sneeuw zit het wel goed. Maar pittoresk is anders.

Les Arcs heet deze stoel toepasselijk. Hij werd ontworpen in 1970 door Charlotte Perriand. Beeld MidMod - Showroom
Les Arcs heet deze stoel toepasselijk. Hij werd ontworpen in 1970 door Charlotte Perriand.Beeld MidMod - Showroom

'Skifabrieken'

Plaatsen als Les Arcs en Avoriaz in het departement Savoie worden ook wel oneerbiedig 'skifabrieken' genoemd. De grote betonnen appartementsgebouwen zijn in de jaren zeventig neergezet. Het eerste dorp, Arc 1600, werd in 1968 opgeleverd. Het werd niet in traditionele stijl gebouwd, maar bestond uit grote, strak vormgegeven betonnen kolossen. Een paar jaar later verrees Arc 1800, ook daar is niets rustieks te vinden. De belangrijkste architect achter de strakbelijnde huizen en appartementencomplexen was Charlotte Perriand. Deze Parisienne (1903-1999) werkte al in de jaren dertig met de grote architect Le Corbusier. Van hem leerde ze minimalistisch te werken, elke potloodstreep moest ze verantwoorden. Ze werkte vervolgens met alle toonaangevende Franse architecten en ontwerpers uit die tijd. Perriand experimenteerde met Jean Prouvé met de eerste prefabhuizen. Het centrale thema van haar werk: alles moet functioneel zijn. Met de bijgedachte: beter design maakt een betere samenleving. Haar verblijf in Japan begin jaren veertig maakte haar stijl er niet barokker op.

Arc 1800 (inderdaad, op 1.800 meter hoogte) is zo gebouwd dat het in harmonie is met de bergen. Beeld
Arc 1800 (inderdaad, op 1.800 meter hoogte) is zo gebouwd dat het in harmonie is met de bergen.Beeld
Bouwen op grote hoogte betekent prefabbadkamers. Beeld Nicolas Joly
Bouwen op grote hoogte betekent prefabbadkamers.Beeld Nicolas Joly

Begrijpelijk design

Als je deze kennis bij elkaar optelt, is het design voor Les Arcs opeens heel begrijpelijk. Ik zie nu pas het Japanse lijnenspel, waar ik eerst alleen lelijke en kille gebouwen zag. In tegenstelling tot dorpen met alpenhutjes in koekoeksklokstijl, is er in Les Arcs geen versiersel te veel. De ontwerpers hebben geprobeerd de gebouwen zo veel mogelijk op te laten gaan in het landschap. Ook binnen doet het Japans aan. De kleine appartementen zijn praktisch ingedeeld, hebben heldere kleuren en zijn ingericht met speciaal voor Les Arcs ontworpen meubilair.

Arc 1600 was het eerste dorp dat in 1974 werd neergezet, op 1.600 meter hoogte. Beeld
Arc 1600 was het eerste dorp dat in 1974 werd neergezet, op 1.600 meter hoogte.Beeld

Niet helemaal om

Maar helemaal om ben ik nog niet. Hoe mooi en modernistisch de boel is ontworpen en ingericht, je kunt er je kont niet keren. Dat hebben ze inmiddels ook door in Les Arcs. De Compagnie des Montagnes, de eigenaar van het gebied, heeft onlangs het jonge architectenbureau Silo uit Grenoble de opdracht gegeven om de appartementen aan te passen aan de hedendaagse eisen. Want ik ben beslist de enige niet met behoefte aan meer ruimte om me heen.

Binnenhuisarchitecte Carine Bonnot van Silo laat de verbouwde onderkomens zien. Ze vertelt dat de flats destijds zijn gebouwd voor traditionele, Franse gezinnen met twee ouders en twee kinderen. Deze gezinsvorm is in de minderheid geraakt sinds ook grootouders op wintersport gaan, gezinnen vaak zijn uitgebreid met stiefkinderen en vrienden in groepsverband eropuit trekken. Dus is een aantal flats samengetrokken tot royalere appartementen. Het was nog best lastig om al dat gewapende beton voorzichtig te slopen.

De Franse architecte en meubel-ontwerpster Charlotte Perriand (1903-1999) in de jaren dertig in de Alpen. Ze maakte deel uit van het designteam dat in de jaren zeventig het skiresort Les Arcs ontwierp. Beeld Charlotte Perriand - Carnet de Montagne
De Franse architecte en meubel-ontwerpster Charlotte Perriand (1903-1999) in de jaren dertig in de Alpen. Ze maakte deel uit van het designteam dat in de jaren zeventig het skiresort Les Arcs ontwierp.Beeld Charlotte Perriand - Carnet de Montagne

Sneeuwzekerheid

Het architectencollectief probeert bij de herinrichting zo veel mogelijk in de geest van Charlotte Perriand en consorten te werken. Dus verwacht geen houten hartjes, afbeeldingen van geweien of gezellige bloemetjes. Veel wanden zijn in primaire kleuren geschilderd en de inrichting is functioneel: 'Veel is origineel, hier en daar aangevuld met Deens design.'

Architectuur zal nooit de hoofdreden worden om naar dit gebied af te reizen. Sneeuwzekerheid is dat wel. De 106 pistes, die in totaal 200 kilometer bestrijken, liggen allemaal boven de 1.200 meter en dat blijft de beste garantie voor een geslaagde wintersportvakantie.

Oostenrijk in Frankrijk

Voor wie al dat strakke design te ongezellig is, hebben de Fransen een alternatief: in 2007 verrees in Les Arcs een nieuw dorp, geheel in Oostenrijkse sfeer, met overstekende daken, veel hout en bloembakken voor de ramen. Het plaatsje heet Arc 1950. Stijlpuristen uit de streek noemen het 'Disney-village', maar gemoedelijk is het er wel. Het werd gebouwd door dezelfde Canadese bouwgroep die ook het succesvolle wintersportdorp Whistler, bij Vancouver, uit de grond stampte.

De hal van een appartementencomplex in Arc 1800. Beeld Nicolas Joly
De hal van een appartementencomplex in Arc 1800.Beeld Nicolas Joly
Meer over