stadsgids

In Antwerpen hangt de cultuur er niet een beetje bij, zegt deze Nederlandse kenner van de stad

Waar moet je wezen? Wat moet je zien en waarom? Eva Olde Monnikhof, directeur van het museum voor diamant, juwelen en zilver in Antwerpen, gidst ons buiten de gebaande paden door de stad waar ze nu twee jaar werkt.

null Beeld Joost Stokhof
Beeld Joost Stokhof

‘Antwerpen heeft grandeur en is tegelijk heel volks, dat gaat hand in hand.’ Eva Olde Monnikhof (42) is sinds 2019 directeur van Diva, het museum voor diamant, juwelen en zilver in Antwerpen. Ze werkte eerder voor Atelier Van Lieshout en het Stedelijk Museum Amsterdam. Eva kende Antwerpen al goed, maar nu ze op z’n minst vier keer per week van woonplaats Rotterdam naar België reist, is het nog veel meer haar stad geworden. ‘Die twee havensteden lijken qua mentaliteit zeker op elkaar’, zegt ze, ‘maar ook weer niet. Rotterdam is rauwer, vind ik, en Antwerpen is, dat valt me elke keer weer op, zo diep katholiek. Je voelt het in elke vezel. Buiten Italië zijn de katholieke kerken nergens zo rijk gedecoreerd als hier. Wat ik zo fijn vind aan deze stad en aan België, is hoe er tegen cultuur wordt aangekeken. Cultuur wordt door iedereen gewaardeerd, het is voor iedereen, ook voor jongeren en kinderen, en vanzelfsprekend belangrijk.’

Alles wat schittert en blinkt

Eva Olde Monnikhof: ‘Museum Diva is in 2018 geopend en gevestigd in de oudste, nog originele gildehuizen aan de Grote Markt. We hebben diamanten en andere edelstenen in de collectie en veel zilver. Fantastisch om hier te mogen werken, tussen alles wat schittert en blinkt, ook al omdat Antwerpen het centrum van de diamanthandel is. 85 procent van ’s werelds ruwe diamanten wordt hier verhandeld. De bijzonderste stukken? Onze 19de-eeuwse pauwenbroche, gemaakt met diamanten, saffieren, robijnen en smaragden. Het bijzondere is dat de veren van de pauw kunnen bewegen, als echte vederlichte veertjes. En de uilenbeker natuurlijk, een zilveren drinkbeker in de vorm van een uil, uit de 16de eeuw. Er staat een tekst in gegraveerd: Als alle ander fogels sin thoe neste sois min flige beste (Als alle vogels in hun nest liggen, vlieg ik het best).’

DIVA, museum voor diamant, juwelen en zilver, Suikerrui 17-19

Vintage juwelen

‘Iedereen die na het zien van de collectie in het Diva graag iets wil aanschaffen, check Antwerp’s Most Brilliant, een hele rij geselecteerde juweliers die prachtige, duurzame stukken maken en/of verkopen, antieke en vintage juwelen, of juist meer avant-gardesieraden. En ga zeker even langs bij Juwelenhuis Ruys. Zij zitten nog in het originele art-nouveaupand dat Jacques Ruys in 1839 liet bouwen. Beeldschone zaak.’

Juwelenhuis Ruys, Sint-Jorispoort 26

Hendrik Conscienceplein

‘Het Hendrik Conscienceplein is mijn lievelingsplein. Een pleintje dat je stiekem voorbijloopt, terwijl, als je één keer hard roept, horen ze je op de Grote Markt, zo centraal ligt het. Hier staat de barokke Sint-Carolus Borromeuskerk, gemodelleerd naar de Chiesa del Gesù in Rome, met binnen de geweldigste kunst en een kansel van prachtig houtsnijwerk. Het tragische is dat er in de 18de eeuw een brand is geweest, waarbij 39 plafondschilderingen van Rubens verloren zijn gegaan. Op het plein ga ik graag voor een high tea naar de sfeervolle Salon de Thé Claude en, ’s avonds, naar Bohm en Berkel, een fijne Franse bistro waar altijd jazz klinkt.’

Sint-Carolus Borromeuskerk, Hendrik Conscienceplein

Salon de Thé Claude, Hendrik Conscienceplein 5

Bohm en Berkel, Hendrik Conscienceplein 3

Sjacheren op de vrijdagmarkt

‘Op de vrijdagmarkt worden al vanaf de 16de eeuw inboedels geveild. En nog steeds. Soms is het troep, soms helemaal niet. Ik hou van schatzoeken. De markt is een heerlijke combinatie van volks en chic. Aan de ene kant zitten de marktkooplui in café Atlas, aan de andere kant zit Dim Dining, een cool Aziatisch restaurant met een vermelding in de Michelingids. En ik wil graag In de Roscam vermelden, om te ontbijten of ’s middags een broodje te eten. Daar komt iedereen: studenten, sjacheraars, rijkelui. Ook op de vrijdagmarkt zit Museum Plantin-Moretus, in de 17de eeuw het woonhuis van de rijke drukkersfamilie Plantin-Moretus. Een van de drukkers, Balthasar Moretus, was een vriend van Peter Paul Rubens. Het blijft bijzonder om nu nog in zo’n palazzo van toen rond te lopen.’

In de Roscam, Vrijdagmarkt 12

Museum Plantin-Moretus, Vrijdagmarkt 22-23

Eten met een boek toe

‘De meeste mensen kennen de Kloosterstraat, dé antiekstraat van Antwerpen, maar ze lopen dan niet door naar de kaaien, de kades. En die zijn juist zo Antwerps, met alle restaurants en terrassen aan de Schelde. In de Kloosterstraat zit het, vooral bij Antwerpenaren geliefde, eetcafé Dansing. Die hebben ook een leuk terras, trouwens. Voor een pintje en een hapje met vrienden en een boek toe – op de overloop naar de wc ligt een selectie tweedehands boeken. Drank en boeken afrekenen aan de bar.’

Dansing Chocola, Kloosterstraat 159

Zee-egel en rode snapper

‘Een Antwerps geheim is het Japanse restaurant naast het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten. Izumi is toevallig opgezet door een Nederlander, een Amsterdammer. Zijn dochters werken nu ook in de zaak en er wordt hemels gekookt door Japanse chefs die, als ze eraan kunnen komen, bijzondere vangsten als zee-egel en rode snapper klaarmaken. Reserveren moet, want Antwerpenaren weten Izumi heel goed te vinden.’

Izumi, Beeldhouwersstraat 44

Modehelden

‘Het Antwerpse modemuseum MoMu is net weer open na een lange renovatie, dus zeker een aanrader. Vlak bij het museum zit een van mijn favoriete modezaken in Antwerpen: Labels Inc., waar samples en deadstock van Dries Van Noten, Margiela en andere Antwerpse modehelden in de rekken hangen. Maar ik ben net zo goed fan van het tijdloze, minimalistische Antwerpse modelabel La Collection.’

MoMu, Nationalestraat 28

Labels Inc., Nationalestraat 95

La Collection, Steenhouwersvest 46

Advocaat voor thuis

‘Tot slot nog wat Antwerpen voor thuis. Belartisan is een speciaalzaak die geschenkmanden verkoopt met typisch Belgische en ook Antwerpse streekproducten, bier, gin, chocolade, advocaat, speculoos, babelutten van de kust, Gentse cuberdons, Antwerpse handjes. Om mee te nemen of te laten opsturen.’

Belartisan, Riemstraat 24

Meer over