Beter Leven

Hoe gezond is diepvriesspinazie?

Verser dan vers! Met die slogan probeert fabrikant Iglo zijn diepvriesspinazie op onze borden te krijgen. Want, zegt Iglo in een reclamefilmpje, de ingevroren spinazie bevat méér vitaminen dan verse spinazie. Hoe kan dat?

null Beeld Matteo Bal
Beeld Matteo Bal

Met ‘verse’ spinazie bedoelt Iglo niet de spinazie die zojuist is geoogst. Blijkens de website van Iglo gaat het om spinazie die we vinden ‘op de groenteafdeling’. Volgens Nevo-online, een handige site met tabellen over voedsel en voedingsstoffen van het RIVM, bevat verse spinazie inderdaad gemiddeld maar 1 milligram vitamine C per 100 gram, terwijl dit bij diepvriesspinazie gemiddeld 15 keer zoveel is. Wat betreft minder breed bejubelde vitaminen, zoals B1, folaat, of lycopeen, valt de vergelijking juist negatief uit voor de groene diepvriesblokken, maar Iglo legt in haar wervende communicatie de nadruk op vitamine C.

De geoogste spinazie wordt binnen enkele uren gewassen, geblancheerd en ingevroren. Kort blancheren maakt enzymen onschadelijk die de vitaminen anders zouden afbreken. Hoe langer je daarmee wacht, des te meer vitaminen verloren gaan. Ook andere processen spelen een rol, legt de Wageningse hoogleraar Voedselverwerkingstechnologie Ernst Woltering uit. Vitamine C gaat verloren door een tekort aan licht, blootstelling aan zuurstof en een hoge temperatuur. Vandaar dat op plastic verpakkingen vaak staat: ‘verpakt onder beschermende atmosfeer’. Dat wil zeggen: verpakt in een koele ruimte in een luchtmengsel zonder zuurstof. Koop je de spinazie bij een groenteboer die een haffel spinazieblaadjes zo uit een bak in een zak stopt, dan hoef je niet meer te rekenen op een hoog vitamine C-gehalte.

Volgens een grafiek op de website van Iglo blijft na drie dagen bij kamertemperatuur nauwelijks 10 procent van de vitamine C in spinazie over. Na een week is alles weg. De ingevroren spinazie daarentegen zou maandenlang 77 procent van de vitamine C behouden. De grafiek blijkt afkomstig uit een onderzoek van Unilever uit 1997. Latere, onafhankelijke onderzoeken schetsen minder optimistische vitaminewaarden. Een Griekse studie uit 2003 houdt het op minder dan 25 procent, rekening houdend met de verschillende stappen van opslag en vervoer na het invriezen. Weer andere onderzoeken gaan er ergens tussenin zitten.

Door verschillen in methoden van oogsten, blancheren en invriezen is het moeilijk om hier erg stellige uitspraken over te doen. Hoe het ook zij, het blijft een feit dat de groene ijsblokken in de supermarkt meer vitamine C bevatten dan de verpakte blaadjes in het groentevak. Hetzelfde geldt voor andere groenten uit de diepvries. Zo bevatten sperziebonen uit de diepvries vijf keer zoveel vitamine C als verse.

Spinaziesmurrie

Geldt dit dan ook voor de ontdooide spinaziesmurrie op ons bord? Ben je mal. Voedingsexpert Iris Groenenberg van het Voedingscentrum wijst erop dat ‘verse’ spinazie na bereiding plotseling zeven keer zoveel vitamines per 100 gram bevat, als voorheen - simpelweg doordat de blaadjes hun vocht verliezen. Vanaf dat moment wordt het verschil met diepvriesspinazie verwaarloosbaar. Althans, ervan uitgaande dat het een goed gekoelde zak spinazie betrof die niet al dagenlang in de koelkast lag te verpieteren.

Ook ligt het er maar net aan hoe je de spinazie – vers of uit de diepvries – klaarmaakt. Langdurig koken in een ruime hoeveelheid water is bijvoorbeeld onverstandig. Lang koken maakt de cellen kapot en de vitamines vloeien weg naar het kookwater. Mensen die de blaadjes na het bereiden op een snijplank leggen om er driftig met een mes op in te hakken, moeten weten dat vitamine C dan in contact met de lucht oxideert, dus verloren gaat. Kort bereiden en de blaadjes met rust laten is beter. Dit geldt voor alle groenten. Door ze pas in de pan te doen als het water al kookt en het deksel op de pan te houden, blijven allerlei voedingsstoffen beter bewaard.

Als we het dan toch over andere groenten hebben, wil Groenenberg graag nog even gezegd hebben dat spinazie sowieso niet zo’n vitamine C-bom is. Gaat het je alleen om vitamine C, eet dan liever rode paprika (ruim 18 keer zoveel vitamine C als spinazie), of broccoli (vijf keer zoveel). Woltering zegt dat hij zelfs de hele vraag onzinnig vindt: wie eet nu spinazie om de vitamine C – diepvries, vers of in welke vorm dan ook? ‘Persoonlijk vind ik dat helemaal niet belangrijk. Vitamine C draagt bij aan de gezondheid, het versterkt bijvoorbeeld ons immuunsysteem, maar het wordt als antioxidant E300 al toegevoegd aan allerlei voedselproducten. We hebben niet snel een gebrek aan vitamine C.’

Woltering is zelf betrokken bij studies voor fabrikanten om groenten zodanig te bewerken dat ze meer vitamine C bevatten. Alleen is dat vooral een kwestie van imago. ‘Vitamine C is een goed verkoopargument, er valt business te maken van vitamine C in groenten.’

Genoeg groenten en fruit bevatten geen of weinig vitamine C en zijn toch gezond. Appels en peren, bijvoorbeeld, worden vaak lang opgeslagen en bevatten na verloop van tijd nog maar erg weinig vitamine C – vanwege dezelfde oorzaken als bij spinazie. Toch eten we ze het hele jaar door en is dat wel degelijk gezond. ‘Mensen die veel groenten en fruit eten, leven langer en in betere gezondheid, dat staat als een paal boven water. Maar waarom precies, is lastig te onderzoeken. Misschien heeft het met de vezels, of met mineralen te maken, misschien met andere bestanddelen. Of het komt gewoon doordat we geen ongezonde snack nemen als we een appel eten. We weten het niet.’ Kortom, eet vooral spinazie, bevroren, of uit een zak: heel gezond, maar niet zozeer vanwege die vitamine C.

Meer over