Beter LevenZonnebrand

Hardnekkige mythen (en geruststellende feiten) over zonnebrandcrème

Op zonnige dagen zou je je elke twee uur moeten insmeren met een dikke laag zonnebrandcrème, tenminste factor 30. Maar zonlicht is toch ook goed voor je? En zitten er chemicaliën in die ongezond zijn? Drie vragen over zonnebrand beantwoord.

Heleen van Lier
null Beeld Matteo Bal
Beeld Matteo Bal

Hoe ongezond is zonlicht?

‘Even wat vitamine D gehaald’, hoor je wel eens als iemand in de zon gezeten heeft. Dit klopt deels. Door een reactie in de huid op ultraviolette-straling van de zon wordt vitamine D3 in ons lichaam geactiveerd. D-vitamines hebben we nodig om calcium en fosfaat uit voeding te kunnen opnemen. ‘De zon is ook goed voor de aanmaak van hormonen en verlicht bepaalde huidziekten zoals eczeem’, zegt hoogleraar en dermatoloog aan Amsterdam UMC Thomas Rustemeyer. ‘Maar de dosis bepaalt het gif.’

‘Pigmentatie, oftewel het bruin worden van de huid, is een afweerreactie van de huid op ultraviolette straling van de zon. Een lage dosis kan ons immuunsysteem aan, maar als er meer uva of uvb-straling in onze huid doordringt dan de cellen kunnen opruimen, ontstaat er schade aan eiwitten en genetisch materiaal.’

De beschadiging van eiwitten als collageen en hyaluronzuur is de belangrijkste oorzaak van vroegtijdige rimpels. Maar ernstiger is dat deze verstoringen op lange termijn huidkanker kunnen veroorzaken. Rustemeyer: ‘1 op de 5 Nederlanders krijgt ergens in het leven een vorm van huidkanker. De piek die we nu zien is het effect van lichtzinnigheid met zonnebrand tien tot vijftien jaar geleden’.

Zitten er schadelijke stoffen in zonnebrand?

Binnen Europa worden hoge eisen aan uv-filters gesteld en mogen alleen uv-filters die vooraf zijn goedgekeurd worden gebruikt. Zonnebrandcrèmes bevatten filters die het uv-licht absorberen. Daarnaast worden ook andere stoffen toegevoegd om bijvoorbeeld de uv-filters te boosten of de crème beter smeerbaar te maken. Volgens chemicus Heleen Kibbelaar van de Universiteit van Amsterdam is er voor geen van deze stoffen bewijs dat ze schadelijk kunnen zijn. ‘Hier kun je op vertrouwen. De ingrediëntenlijst is handig indien je allergisch bent voor een bepaalde stof, maar je kan op basis van de ingrediëntenlijst niet de kwaliteit van de zonnebrandcrème bepalen.’

Sommige zonnebrandcrèmes, op basis van de mineralen zink- en titaniumoxide, worden in de markt gezet als ‘natuurlijk’. Volgens Kibbelaar is dit een marketingtruc. ‘Ook deze filters hebben een chemische bewerking gehad, ze worden niet vanuit de natuur direct in een tube gestopt.’ Ze zijn volgens Kibbelaar niet beter of slechter dan de andere filters.

Ook de prijs maakt volgens Kibbelaar niet uit. ‘Een duurdere crème beschermt niet beter tegen uv-straling dan een goedkope. Kies er dus gewoon een die je lekker vindt smeren, zodat je wordt gemotiveerd om de crème vaker te gebruiken. Want dat is wat belangrijk is.’

Hoe vaak moet je smeren?

Het KWF adviseert om op een zomerse dag elke twee uur opnieuw te smeren, met tenminste een factor 30. Hoe nauw moet je het nemen met dat algemene advies? Volgens dermatoloog Rustemeyer hoef je echt niet met een wekkertje op het strand te zitten. ‘Als je weet waar je op moet letten, dan kun je voor jezelf een verstandige inschatting maken.’

Zo moet je bijvoorbeeld weten hoe hoog de zonkracht is. Die kun je dagelijks op de website van het RIVM vinden. Zonkracht is een schaal die aangeeft hoeveel ultraviolette straling de aarde bereikt. De zonkracht is het sterkst tussen 12.00 en 15.00 uur en daarom wordt geadviseerd rond dit tijdstip uit de zon te blijven.

Ook je huidtype is van belang: een donkere of getinte huid houdt uv-straling beter tegen dan een lichte huid. Maar volgens Rustemeyer moet je dit niet overschatten: het is slechts vergelijkbaar met jezelf insmeren met een factor 3 tot 5. Overigens houden ook dode huidcellen de straling enigszins tegen. ‘Soms hoor je het advies om te scrubben of peelen voordat je op vakantie gaat om ‘egaal bruin te worden’, maar dit is juist heel onverstandig. Zo haal je je natuurlijke barrière weg’, zegt Rustemeyer.

Wat voor huid je ook hebt, je zonnebrand is na een uur of twee in de zon wel uitgewerkt. Chemicus Kibbelaar: ‘De filters kunnen maar een bepaalde hoeveelheid uv-straling absorberen, daarna neemt de werking af.’ Ook zweten, water en het schuren van kleding tasten de werking van de uv-filters aan. Om zuiniger te kunnen zijn met je zonnebrandcrème is de enige oplossing: uit de zon blijven.

Meer over