Analyse

Halen crèmes, lasers en operaties tegen cellulite iets uit?

Het is bijna lente, en dus claimen allerlei partijen weer hét wondermiddel tegen cellulite te hebben. Wat zegt de wetenschap over de effectiviteit daarvan?

null Beeld Matteo Bal
Beeld Matteo Bal

Het is een schoonheidsprobleem waar naar schatting 90 procent van de vrouwen last van heeft: cellulite, putjes die billen of bovenbenen eruit laten zien als de schil van een sinaasappel of, in de stevige variant, als cottagecheese. Elk jaar als de lente nadert, duiken overal weer claims op over behandelingen die vrouwen de billen van een cheerleader kunnen bezorgen. Van crèmes die zonder uitzondering als revolutionair worden betiteld, tot behandelingen met geluidsgolven en laser, injecties met koolstofdioxide, micromasserende broekjes en cupping kits, een soort zuignappen die je billen vacuüm trekken. Wat klopt er van die claims?

Eerst een blik vlak onder onder de huid: vetcellen zitten daar opeengepakt onder een soort afdak. Dat dak is bij de meeste vrouwen veel dunner dan bij mannen. Als vetcellen daartegenaan duwen, ontstaan snel uitstulpingen. Daar komt bij dat mannen onder dat afdak rasters van bindweefsel hebben, een soort netjes die de vetcellen op hun plek houden, terwijl bij de meeste vrouwen die bindweefselstrengen de vorm hebben van verticale schotten. Die trekken hier en daar de huid naar beneden, met bobbels tot gevolg. Dat alles verklaart waarom ook slanke vrouwen last hebben van de schoonheidskwaal.

Crèmes tegen cellulite werken niet

Om van die putjes af te komen, moet die hele onderhuidse structuur worden aangepakt. En dat is niet eenvoudig, zegt Jetske Ultee, onderzoeksarts in de cosmetische dermatologie. Over crèmes tegen cellulite kan ze alvast kort zijn: die werken niet. Er bestaan wel stoffen die in een reageerbuisje vet kunnen verbranden en bindweefsel kunnen versterken, zegt ze, maar in het echt valt het resultaat daarvan flink tegen. Crèmes bevatten veel te lage concentraties van die ingrediënten en bovendien bereiken ze de diep gelegen probleemzones helemaal niet. Onderzoek naar dat soort crèmes gaat gebukt onder een enorm placebo-effect, weet Ultee: ‘Meestal wordt de vrouwen zelf naar het effect gevraagd en wie een duur smeersel heeft gekocht, wil graag resultaat zien.’

Dan massages, met de hand of met allerlei ‘innovatieve’ apparatuur: die geven slechts een tijdelijk effect, zegt Ultee. ‘Door al dat knijpen zwelt de huid een klein beetje op, waardoor het heel even lijkt of de putjes minder zijn geworden.’ Ook met laser, radiogolven of elektromagnetische golven valt geen blijvend resultaat te behalen, zo blijkt uit recente studies waarvoor al het bestaande bewijs werd gewogen. Dat je er collageen mee aanmaakt, vastzittend vet door afbreekt en de aanmaak van enzymen mee stimuleert – zomaar wat ronkende uitspraken uit advertenties – is helemaal niet bewezen. ‘Ik heb nog nooit wonderbaarlijke resultaten gezien van zo’n behandeling’, zegt ook Ultee.

Industrie financiert onderzoeken

In de cellulite-onderzoekswereld speelt bovendien een hardnekkig probleem: praktisch alle studies zijn gefinancierd door de industrie. Hoe geloofwaardig is het als onder een juichend onderzoeksartikel naar het effect van een laserbehandeling genoteerd staat dat alle auteurs in dienst zijn van de fabrikant van de apparatuur?

De extreemste behandeling is een operatie, waarbij vet wordt weggehaald en de bindweefselstrengen, die verticale kolommen die de huid omlaag trekken, worden doorgesneden. Het (spaarzame) wetenschappelijke onderzoek wordt geïllustreerd met tientallen voor-en-nafoto’s van opgeknapte bilpartijen. Of de foto’s wel een eerlijk en objectief beeld geven, en hoe het de vrouwen op lange termijn vergaat, is onbekend. Een groep internationale artsen concludeert in een overzichtsartikel dat het ook hier ontbreekt aan een betrouwbare statistische onderbouwing.

Niet roken, gezond eten en sporten

Ultee verbaast zich al jaren over ‘de hoeveelheid onzin’ die wordt verkocht in de wereld van de cosmetica. Al die onbewezen claims over instantoplossingen tegen cellulite ontnemen vrouwen het zicht op wat wél werkt, zegt ze: niet roken, gezond eten en vooral sporten. ‘Met een combinatie van cardiotraining, zoals lopen en fietsen, en krachttraining krijg je over je hele lichaam een dunnere vetlaag en stevigere spieren. Dat zorgt ervoor dat je strakker in je vel zit, waardoor cellulite minder zichtbaar is.’

Maar de putjes volledige wegpoetsen, dat blijft vermoedelijk een illusie. Zelfs topsporters hebben er last van, blijkt uit een een Instagrampost van de Amerikaanse topballerina Kylie Shea. ‘Ik hoop dat dit bericht anderen kan helpen’, schreef ze onder een foto van haar gespierde billen mét cellulite.

Vrouwen moeten gaan inzien dat ze een onhaalbaar schoonheidsideaal nastreven, zegt Ultee. ‘Zie jij in films of op foto’s in glossy bladen weleens putjes voorbijkomen? Nee, die worden allemaal weggefilterd. We krijgen constant een ideaal lichaam voorgespiegeld en daardoor denken veel vrouwen ten onrechte dat ze een uitzondering zijn. Ik zou willen zeggen: het is normaal, accepteer het.’

Meer over