Beter Leven

De energierekening stijgt, moet u overstappen of niet?

Voor veel Nederlanders is het contract met hun energieleverancier even spannend als kijken naar het drogen van de was. Dat is veranderd. Veel consumenten zullen de laatste weken een blik hebben geworpen op hun energiecontract en wanneer dat afloopt. Reden: alarmerende berichten over torenhoge energieprijzen.

null Beeld Matteo Bal
Beeld Matteo Bal

Een jaar geleden was energie nog spotgoedkoop en was overstappen lonend, nu is plotseling sprake van een wereldwijd tekort aan gas en zijn de prijzen van aardgas de afgelopen maanden door het dak gegaan. In het kielzog volgden de elektriciteitsprijzen en kreeg de al eerder opgelopen olieprijs ook nog eens een zetje omhoog.

Gevolg: energie-intensieve fabrieken komen in de problemen. Onlangs waarschuwde TNO al voor energiearmoede en klinken er geluiden dat bij een strenge winter mogelijk zelfs de Nederlandse energievoorziening in gevaar komt.

Ook voor burgers zijn zware tijden in aantocht; ook hun energierekening dreigt volgend jaar honderden euro’s hoger uit te vallen. Dit maakt dat veel Nederlanders zich vermoedelijk afvragen of het verstandig is hun contract aan te passen. Is het zaak nu in te grijpen?

Variabel energiecontract

De vraag of er overgestapt moet worden naar een ander contract of andere leverancier, speelt vooral bij mensen met een variabel contract, zegt Joyce Donat van de Consumentenbond. Zij zagen in juli al een verhoging van de energieprijzen, maar die stijging was toen relatief beperkt omdat de gasprijzen nog niet enorm waren opgelopen. De prijzen van deze variabele contracten worden twee keer per jaar aangepast, het volgende moment is 1 januari. Dan zal er bijna zeker een forse prijsstijging zijn.

Hoe fors precies, is afwachten, zegt Donat. Er kan de komende maanden veel veranderen. Als de winter zacht is, is er minder gas nodig om gebouwen te verwarmen, wat de prijs drukt. En als Rusland zijn nieuwe gasleiding Nord Stream 2 in gebruik kan nemen, en ook royaal aardgas naar Europa stuurt, zal de prijs eveneens dalen. Dit betekent dat op 1 januari variabele contracten mogelijk minder hoog zullen uitvallen dan nu gevreesd.

Maar de prijzen kunnen net zo goed verder omhoog schieten. Een vroeg invallende winter, problemen met Nord Stream 2, een grote verstoring in de distributie; er zijn genoeg scenario’s te bedenken waarbij de olie- en gasprijs verder oploopt.

Wie een variabel contract heeft, kijkt de kat het beste even uit de boom. ‘Een nieuw jaarcontract afsluiten is nu heel duur’, zegt Donat. ‘Tegen het einde van het jaar is meer duidelijk wat er gaat gebeuren, we raden consumenten met een variabel contract die nu niet hoeven over te stappen aan het nog even aan te kijken.’

Bij zowel de Consumentenbond als de Woonbond hebben zich tot nu toe niet veel Nederlanders gemeld met betalingsproblemen. Maar dat verandert mogelijk in januari als de nieuwe prijzen gelden.

Meerjarig energiecontract

Als je variabele contract nu afloopt, is de keuze lastig. Energieprijzen voor een jaarcontract zijn nu erg hoog, vanwege de onzekerheid op de korte termijn. Normaal gesproken adviseert de Consumentenbond elk jaar over te stappen, vanwege de premies die energiebedrijven geven aan nieuwe klanten, waarmee veel te besparen is. ‘Maar dat heeft nu niet veel zin.’

Ook meerjarige contracten van drie of vijf jaar zijn in prijs gestegen, zij het minder sterk dan eenjarige varianten. Wie zekerheid wil, kan daar voor kiezen. ‘Maar als de gasprijs over een jaar weer omlaag is gegaan, zit je voor een langere periode aan een hoog tarief’, aldus Donat. ‘Het is nu moeilijk een keuze te maken.’

Even afwachten luidt dus het devies voor iedereen met een variabel energiecontract.

Wie eerder al een langjarig contract heeft afgesloten, zit er voorlopig warmpjes bij. Hoewel: wat gebeurt er eigenlijk als een energieleverancier failliet gaat? Vallen dan het licht en de verwarming uit? Nee. Bij wet is geregeld dat andere energieleveranciers de klanten van een gekapseisde concurrent overnemen. Na een faillissement heeft de consument een maand de tijd een nieuwe leverancier te kiezen.

Geheel risicovrij is dat niet: klanten met een te hoog maandbedrag zijn het teveel betaalde kwijt. En ze krijgen bij een gedwongen overstap een nieuw, duurder contract.

Thuiswerkvergoeding

Voor thuiswerkende Nederlanders wier energierekening vanaf januari flink stijgt, speelt nog een prangende kwestie: het verwarmen van het thuiskantoor wordt nu ook flink duurder. Moet de thuisvergoeding niet omhoog?

FNV pleitte eerder voor een dagvergoeding van twee euro om extra kosten voor onder meer verwarming te compenseren. Nu de energiekosten stijgen, is het passend en nodig dat de vergoeding omhoog gaat, zegt Bas van Weegberg, lid van het dagelijks bestuur.

Maar, stelt Van Weegberg, niet alleen werknemers zouden een hogere thuiswerkvergoeding moeten ontvangen. Doordat huishoudens met de lagere inkomens vaak ook in slecht-geïsoleerde huizen wonen, moet ook deze groep worden gecompenseerd voor de hogere energielasten.

Mogelijk kiezen werknemers vanaf 3 januari (2 januari is een zondag) eieren voor hun geld en zetten ze thuis de thermostaat laag en trekken ze weer massaal naar kantoor. Lekker warm.

Meer over