Beter LevenKlimaatgids

De beste remedie bij klimaatdepressie is iets duurzaams doen. Zoals dit stappenplan volgen

In Glasgow wordt hevig gedebatteerd over de maatregelen die wereldwijd nodig zijn om de klimaatcrisis te bezweren. Regeringsleiders moeten drastische beslissingen nemen. Maar heeft het nut om als burger zelf je leven drastisch te wijzigen?

Heleen van Lier
null Beeld Francesco Ciccolella
Beeld Francesco Ciccolella

De invloed van de individuele burgers is vergeleken bij de macht van regeringsleiders vrijwel nihil. En toch, niets doen is nog altijd slechter, al is het alleen om klimaatdepressie tegen te gaan. Want wat doe je als je letterlijk depressief wordt van alle onheilsboodschappen over het klimaat en apathisch onder een dekentje wilt kruipen? Daphne van Paassen schrijft in dit stuk dat deze angst op zich niet verkeerd is, maar een signaal dat er gevaar dreigt. Dat je moet vluchten. Of dus vechten; je ertegen verzetten. ‘In angsttherapie ga je niet voor niets altijd op zoek naar mogelijkheden om iets te doen: om de situatie te beïnvloeden, zodat je weer een gevoel van controle krijgt.’ De beste remedie bij klimaatdepressie is dus iets duurzaams doen.

Stap 1: doe de test

Duurzamer leven begint met zelfkennis. Hoe goed ben jij eigenlijk al bezig? Doe de klimaattest om dit te ontdekken en ontvang tips waar ruimte is voor verbetering.

Stap 2: word activist

Samen is je netwerk en slagkracht groter dan alleen. Word activist en maak meer verschil. In de aanloop naar de klimaattop in Glasgow kwamen klimaatactivisten-in-spe bijeen voor een bootcamp ‘hoe word je een ideale klimaatactivist?’. Wie dacht dat een activist gewoon een spandoek bekalkt en de straat op gaat heeft het mis, legt organisator Lena Hartog bij aanvang uit. ‘Er zit veel meer strategie achter. Een echte activist houdt de ogen op de bal. En nog belangrijker: heeft een hele lange adem.’ Lees hier over welke strategieën je kunt toepassen als je in opstand wilt komen.

En wat doe je als je kind bevangen raakt door de onheilsboodschappen en wereldverbeteraar wil worden? Hoe ondersteun je de kleine activist? En wat doe je als je kind zich het leed in de wereld te veel aantrekt? ‘Het is belangrijk dat je je kind meegeeft dat het niet machteloos staat. Iedereen kan een steentje bijdragen om de wereld beter te maken’, zegt Marieke Eyskoot, schrijfster van boeken over hoe je duurzaam kunt leven. Maak het klein en behapbaar, adviseert Eyskoot, door bijvoorbeeld samen in huis te kijken wat er duurzamer kan.

null Beeld Francesco Ciccolella
Beeld Francesco Ciccolella

Stap 3: pas je gewoontes aan

Drastischer zijn de maatregelen van schrijver en filosoof Maarten Meester. Het kostte hem tien jaar om zijn ecologische voetafdruk terug te brengen tot een aanvaardbaar niveau. ‘Ik begreep dat ik mede in de fout was gegaan doordat ik was opgegroeid in een maatschappij die mij de verkeerde gewoonten had aangeleerd, zoals autorijden en overmatig consumeren.’

Van filosoof Kant leerde Meester dat je niet vanuit je eigen perspectief moet handelen, maar vanuit een universeel perspectief. ‘Dus niet: als ik stop met onnodig autorijden, lost dat de milieuproblemen voor geen meter op, daarom kan ik lekker blijven doorstinken. Wel: als iedereen stopt met onnodig (dus met uitzondering van zieken- en bejaardenvervoer et cetera) autorijden levert dat een substantiële milieuwinst op, daarom moet ik daarmee stoppen.’ In dit stuk legt uit hoe je in een paar maanden je leven kunt omgooien en je gewoontes kunt aanpassen.

Stap 4: pas je huis aan

Volgens de stichting Milieu Centraal zijn twee op de drie Nederlandse huizen niet goed geïsoleerd, daar valt de meeste winst te behalen. Daarom is het devies: eerst isoleren, dan pas zonnepanelen. In dit stuk lees je hoe je je huis zo snel mogelijk energiezuiniger maakt met een paar kleine ingrepen. Goed voor het klimaat én, met de hoge gasprijzen van nu, ook goed voor de portemonnee.

Houtkachels en open haarden zijn volgens het RIVM samen een grotere fijnstofuitstoter vormen dan het wegverkeer. Maar samen rond de haard blijft onweerstaanbaar. Lees hier wat de alternatieven zijn.

Houd ook je schoonmaakgewoontes eens onder de loep. Te veel heet water en schoonmaakmiddel gebruiken zijn erg belastend.

Stap 5: pas je manier van reizen aan

Een van de grootste aanpassingen die je kunt maken in je leven is minder reizen. Maar het helemaal opgeven, dat gaat voor velen een stap te ver. Met deze tool kun je uitrekenen hoeveel je kunt reizen met een duurzaam CO2-budget.

In eigen land op reis is sowieso beter dan naar het buitenland. In de streekgidsen van De Herontdekking van Nederland lees je hoe je het vakantiegevoel opwekt in eigen land.

Stap 6: pas je manier van eten aan

Vegan leven is effectiever voor het klimaat dan je huis isoleren of je auto laten staan. Hoe je dat aanpakt lees je in onze vegan gids. En sta ook eens wat milieubewuster in de supermarkt. Weet je niet precies wat nou wel en niet goed is voor het klimaat? Check dan eens onze duurzame supermarktgids. En lees hier wat er nog wel in het boodschappenmandje mag als je aan het klimaat wilt denken.

Eten weggooien is zonde, niet in de laatste plaats vanwege de klimaatbelasting van voedselproductie. Probeer voedselverspilling tegen te gaan door met kliekjes te koken en niet te streng vast te houden aan houdbaarheidsdata. Lees hier hoe.

Stap 7: kies wijs met je portemonnee

We dreigen de wereld uit te putten met ons uitbundige consumentengedrag. Lastig om te veranderen, maar laten we nu eens klein beginnen. In je eigen rugzak of werktas bijvoorbeeld. Lees hier hoe.

Stop met ultragoedkope kleding kopen, verander van bank en kies een verantwoorde smartphone. Met de dagelijkse keuzes verminder je je ecologische afdruk. Soms ben je van goede wil maar weet je niet meer zo goed wat nou echt duurzaam gedrag is. Zoals: wat is nou groener, je oude auto oprijden of zo snel mogelijk een elektrische auto aanschaffen? Kun je nog bloemen kopen? Wanneer is groene stroom nou groen? Meer duurzaamheidsdilemma’s vind je in deze klimaatgids.

Stap 8: praat erover met anderen

En wie andere keuzes gaat maken, zal automatisch zijn omgeving beïnvloeden. Veranderingen van levensstijl betekenen immers vaak ook sociale veranderingen: wat ga je doen, waar ga je eten, wat geef je cadeau? Laat je inspireren door verhalen en ervaringen van anderen, en inspireer op jouw beurt ook weer anderen. Hoe doe je dat en praat je met andere mensen over klimaatvriendelijke keuzes, zonder dat ze meteen met hun ogen beginnen te rollen? In dit stuk vind je tips voor een goed gesprek en andere lessen uit de klimaatpsychologie.

Meer over