in beeld

Alternieuw biedt een duurzaam, veilig én spectaculair alternatief voor vuurwerk

Ongelukken, vervuiling en overlast door vuurwerk maakten dat de lol er voor velen vanaf ging. Recente vuurwerkverboden doen de deur dicht. Dit jaar bieden kunstenaars een spectaculair alternatief: boemklatsers, vuurwerkloos knallen in je eigen straat.

Kim Bakker
Fontein vol bladerconfetti van Antal Bos, Thijs Trompert en Marisja Smit van kunstcollectief ATMosphere uit Amersfoort. Beeld Jaap Scheeren
Fontein vol bladerconfetti van Antal Bos, Thijs Trompert en Marisja Smit van kunstcollectief ATMosphere uit Amersfoort.Beeld Jaap Scheeren

Het wrong al een tijdje bij Rémi Bouwer, eigenaar van creatief bureau Dolly Warhol. Waarom schieten we toch elke Oudejaarsavond weer enorme hoeveelheden CO2 de lucht in, terwijl we juist op dat moment de toekomst vieren? Kan dat niet anders? Op een feestje liep ze Matthea de Jong tegen het lijf, directeur van de Amsterdamse evenementenlocatie Tolhuistuin, en zij dacht daar precies hetzelfde over. Tien minuten dansen later was het initiatief Alternieuw geboren. Een Alternatief Oud en Nieuw, zo je wil. Hun kracht: een creatief alternatief voor vuurwerk, waarbij al die rotjes en vuurpijlen op den duur zullen verbleken. Want al die knallen en kleuren, kun je ook wel maken zonder vuurwerk.

Dus vroegen De Jong en Bouwer kunstenaars, wetenschappers en andere creatievelingen om daar eens over na te denken. Het resultaat is een verzameling boemklatsers: installaties die een visueel spektakel teweegbrengen, waarbij een voorwerp de lucht in schiet of waarbij iets explodeert. Niks is te gek was de boodschap. De enige voorwaarde: je moet het zelf in je eigen straat kunnen doen – peperdure shows met tientallen verlichte drones zijn er inmiddels voldoende.

Voor deze boemklatsers hoef je niet naar de vuurwerkverkoper, maar put je uit je eigen keukenkastjes en tuinschuur. Een fietspomp, colafles, een emmer zeepsop; daarmee kom je een heel eind. En onderschat ook de kracht van mensen zelf niet: een groep dansende of klappende mensen zit ook vol energie.

Een verlicht bladerconfettikanon met twee ­sidekickers van kunstcollectief ATMosphere uit Amersfoort. Beeld Jaap Scheeren
Een verlicht bladerconfettikanon met twee ­sidekickers van kunstcollectief ATMosphere uit Amersfoort.Beeld Jaap Scheeren

Niet afpakken, maar toevoegen, dat is het credo van Alternieuw. Bouwer: ‘Hollandse gezelligheid streven we naar, net als op Koningsdag; een ontzettend geslaagd feest waar geen vuurpijl aan te pas komt.’ Ze ziet al helemaal voor zich hoe over een paar jaar de hele straat uitloopt om samen buiten een stel boemklatsers in elkaar te zetten. ‘De één haalt een fietspomp tevoorschijn, de ander neemt een schroevendraaier mee en zo ben je samen bezig.’

Is dat nou echt net zo leuk als vuurfonteinen aansteken en op een afstandje toekijken hoe de kleurrijke vonken de straat over vliegen? Absoluut, zegt Bouwer. Het is de bedoeling dat de boemklatsers net zo gaan knallen, sprankelen en exploderen. Nee, echte pyromanen zullen er voorlopig nog niet mee weglopen, dat snapt ze ook wel. ‘Dat is een leuke uitdaging voor volgend jaar’, zegt ze lachend.

Dit jaar noemt ze het voorzichtige begin van al dat moois. Er is nog een klein sprankje hoop dat het geplande Alternieuw-evenement op de IJkade in Amsterdam kan doorgaan. Op de planning staan dan onder meer een Helium Bubble Show en een menselijke duizendklapper die, als de coronamaatregelen het toelaten, bestaat uit duizend simultaan klappende mensen. Kippenvel gegarandeerd.

Fontein vol bladerconfetti

Wat zien we? Een verlicht bladerconfettikanon met twee ­sidekickers.

Wie zijn de makers? Antal Bos, Thijs Trompert en Marisja Smit van kunstcollectief ATMosphere uit Amersfoort.

Wat hebben we er voor nodig? Een driewieler, plankje, touw, lange schroeven of spijkers, milieuvriendelijke ballonnen, een oude druktank of drukspuit, emmer, hamer, schroefboor. En voor de liefhebbers: een stroboscoop en lampen om de boemklatser van onderaf in de spotlights te zetten.

Hoe werkt het? Het geheel wordt in gang gezet door spierkracht en de grote klapper met lucht- en waterdruk.

Keetje en haar raket van een colafles. Beeld Jaap Scheeren
Keetje en haar raket van een colafles.Beeld Jaap Scheeren
Betty en haar raket die richting de maan gaat. Beeld Jaap Scheeren
Betty en haar raket die richting de maan gaat.Beeld Jaap Scheeren

Met een colafles naar de maan

Wat zien we? Twee raketten

Wie zijn de makers? Betty en Keetje (beide 10 jaar)

Wat hebben we er voor nodig? Een plastic fles, karton, tape, een kurk, een ventiel, een (voetbal)pomp en knutselspullen

Hoe werkt het? De petfles is de basis van de raket. Door de fles aan te sluiten op het ventiel en te pompen ontstaat er overdruk in de fles. Op het moment dat de druk te hoog wordt en de kurk eruit knalt, perst de lucht zich naar buiten en de raket schiet de lucht in.

Een schuimspektakel met helium van Nieke Koek. Beeld Jaap Scheeren
Een schuimspektakel met helium van Nieke Koek.Beeld Jaap Scheeren

Wolken heliumschuim

Wat zien we? Een schuimspektakel met helium.

Wie is de maker? Interdisciplinair kunstenaar Nieke Koek.

Wat hebben we er voor nodig? Een emmer, warm water, afwasmiddel, een slangetje van de bouwmarkt, een tank helium uit de feestartikelenwinkel.

Hoe werkt het? In het slangetje prik je gaatjes en je lijmt het vast onderin de emmer die je met zeepsop vult. Het slangetje sluit je aan op de heliumtank en als je die opendraait, stijgt het schuim in de emmer op. Je kunt ermee spelen – het duurt lang voor de vlokken oplossen – of je laat ze opstijgen, tot ze langzaam uit het zicht verdwijnen.

Maak je eigen boemklatsers: werk­tekeningen en filmpjes, plus ­updates over events, workshops en wijkacties: alternieuw.nl

Meer over